Wie een maandje stopt, drinkt daarna een stuk minder

Tijdelijk stoppen met de drank, is dat een goed idee? Ja, blijkt uit onderzoek. Want na een alcoholloze periode gaan de meeste mensen wel weer drinken, maar een stuk minder dan daarvoor.

  • Een half jaar later gold nog maar 10 procent als overmatige drinker en gebruikte de helft van alle deelnemers minder alcohol

Engelse wetenschappers kwamen vorige maand al met dit bemoedigende nieuws. Ze onderzochten de alcoholconsumptie van 857 deelnemers aan Dry January, een jaarlijkse campagne om de ‘booze’ te laten staan. Driekwart haalde de eindstreep helemaal ‘droog’, velen dronken een half jaar later nog steeds minder glazen dan vóór de actie. Een terugslag – mensen die de gemiste alcohol inhaalden door juist méér te drinken – kwam bijna niet voor.

Een zojuist verschenen studie naar IkPas.nl, de Nederlandse variatie op Dry January, onderstreept de Engelse resultaten. De actie, die vorig jaar werd geïntroduceerd, is een initiatief van onder meer het Trimbos Instituut, gemeentes en GGD’s. Ook de Nederlandse deelnemers kregen vragenlijsten voorgelegd, tijdens en na hun alcoholloze periode. En ook zij bleken hun drinkgedrag wezenlijk te hebben gewijzigd.

Overmatige drinkers
Onderzoeker Rob Bovens, lector verslavingszorg in Zwolle en coördinator van de IkPas-actie, schetst de deelnemers: in meerderheid hoogopgeleide vrouwen. Maar liefst 40 procent was 55-plus (tegen 24 procent in de Nederlandse bevolking). Opvallend was dat ze zeer frequent en ook veel dronken, vooral de 55-plussers. Die schonken zichzelf gemiddeld vijf dagen per week een of meer glazen in, terwijl 25- tot 45-jarigen dat slechts twee keer per week deden.

Ongeveer één op de drie deelnemers dronk overmatig voorafgaand aan de actie: dat wil zeggen meer dan 14 (vrouwen) of 21 (mannen) glazen per week. Een maandje onthouding hielp veel van deze flinke innemers om zich beter te beheersen: een half jaar later gold nog maar 10 procent als overmatige drinker en gebruikte de helft van alle deelnemers minder alcohol.

  • Opvallend is dat vrouwen het moeilijker vinden om te matigen dan mannen

Volgens Bovens valt dit succes te verklaren uit ‘ervaringsleren’: “Mensen ervaren aan den lijve wat de positieve effecten zijn van niet drinken.” Ze verliezen gewicht, slapen beter, voelen zich fitter, leren ‘nee’ zeggen en vinden het fijn om de jongeren in hun omgeving het goede voorbeeld te geven.

Sociaal dier
Zo’n droge maand maakt mensen ook bewust van “gewoontegedrag dat heel erg ingesleten is”, zegt Bovens: de borrel aan het eind van elke middag. Opvallend is dat vrouwen het moeilijker vinden om te matigen dan mannen. “Ik denk dat zij meer een sociaal dier zijn: gezellig een wijntje bij de lunch.”

Wim van den Brink, hoogleraar verslavingszorg van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, maakt wel een kanttekening bij dit succesverhaal. “Zo’n kortdurende actie helpt inderdaad goed bij mensen die zeggen: ‘Ik zou eigenlijk wel wat minder mogen drinken’. Maar niet bij mensen die heel erg verslaafd zijn. Verwacht niet dat het aantal alcoholverslaafden in Nederland hierdoor daalt.”

Fris de lente in

Een tijdelijke alcoholstop, na alle oudjaarschampagne en nieuwjaarsborrels? Wie dat wil, kan meedoen aan IkPas.nl. De 40 dagen actie loopt van aswoensdag 10 februari tot en met Palmzondag 20 maart. Wie 30 dagen zonder drank wel genoeg vindt, start op 1 maart (tot en met 30 maart). Anders dan in Groot-Brittannië is dus niet januari de droge maand, maar februari of maart. Een bewuste keuze, zegt IkPas-coördinator Rob Bovens. “Zo ga je fris de lente in.”

Engeland past richtlijnen aan: élke hoeveelheid alcohol kan kanker veroorzaken

Het Verenigd Koninkrijk heeft nieuwe richtlijnen voor aanvaardbaar alcoholgebruik uitgevaardigd. De oude maximumhoeveelheden alcohol per week werden gewoon gehalveerd. In plaats van de 28 eenheden raadt de overheid er nu maximum 14 per week aan. Zowel voor mannen als vrouwen. Dat komt neer op een limiet van zeven ‘pints’ of van vijf glazen wijn op weekbasis. Het is de grootste bijstelling in twintig jaar.

De Britse overheid gaat uit van het principe dat élke hoeveelheid ingenomen alcohol schadelijk is voor de gezondheid en kanker kan veroorzaken. Hoe meer je drinkt, hoe ongezonder dus. Maar wie binnen de nieuwe richtlijnen van 14 alcoholeenheden per week blijft, houdt het risico op ziektes als kanker en leveraandoeningen laag. Dat is de filosofie, gebaseerd op de laatste wetenschappelijke bevindingen.

In de praktijk komt een fles wijn ongeveer overeen met 10 eenheden en een Britse ‘pint’ met 2,3 eenheden alcohol. Zo’n ‘pint’ komt in hoeveelheid bier grosso modo overeen met twee Belgische pintjes, maar het alcoholpercentage van gewone pils ligt in het Verenigd Koninkrijk vaak lager dan de gebruikelijke 5,2 procent bij ons. Een (klein) dozijn gewone pintjes per week is dus ongeveer het maximum dat de Britse overheid aanraadt.

Halvering
Tot nu toe was de officiële richtlijn voor mannen 28 eenheden en voor vrouwen 21. Engeland halveert dus de aanvaardbare limieten voor mannen. Het land benadrukt dat de nieuwe normen niet gaan over veilig drinken maar over het inschatten van de gezondheidsrisico’s. Wat wel niet verandert, is dat het raadzaam is om de alcoholconsumptie te spreiden over de week, eerder dan alles te concentreren op één zware uitgangsavond.

Verder blijkt uit wetenschappelijke studies dat alcohol het lichaam niet zo efficiënt beschermt tegen hartkwalen dan aanvankelijk gedacht.  Alleen vrouwen ouder dan 55 zouden positieve gezondheidseffecten kunnen ervaren bij erg matig gebruik. Voor mannen is er sowieso geen positieve invloed.

Kanker
Het verslag van de Britse overheid waarschuwt dat het risico op kanker “begint vanaf élk niveau van regelmatig alcoholgebruik en toeneemt met de opgenomen hoeveelheid”. Matig gebruik kan toch leiden tot kanker aan de lippen, aan de mond- en keelholte, aan de slokdarm en aan de borst. Grotere hoeveelheden kunnen darm- en leverkanker veroorzaken.

Bij Britse vrouwen die geregeld twee eenheden per dag drinken, verhoogt het risico op dodelijke borstkanker met 16 procent. Vijf eenheden per dag zorgen zelfs voor een verhoogd risico van 40 procent. Bij de Britse mannen krijgen 64 geheelonthouders op de 1.000 darmkanker. Dat risico blijft even hoog voor wie binnen de voorgestelde beperking van 14 eenheden blijft. Maar van de 1.000 mannen die tussen de 15 en 35 eenheden per week zweven, lopen er 85 de ziekte op. Een stijging met een derde.

Regelmatige drinkers riskeren overigens geveld te worden door andere ziektes als beroertes, hartkwalen, leveraandoeningen en schade aan hersenen en het zenuwstelsel.

Meer slachtoffers door alcohol dan door vuurwerk

Alcohol

Alcohol heeft tijdens de afgelopen jaarwisseling meer mensen in het ziekenhuis doen belanden dan vuurwerk. Vorig jaar was het nog andersom.

Het aantal vuurwerkslachtoffers dat in het ziekenhuis werd opgenomen nam met zowat een derde af ten opzichte van de vorige jaarwisseling: van 60 tot 41. Op het gebied van alcohol was juist sprake van een grote stijging: van 27 naar 48, oftewel bijna 78 procent.