Alcohol en de sociale norm: ‘Niemand die vraagt wat er aan de hand is als je drinkt totdat je erbij neervalt’

De sociale normen die we met elkaar hanteren, zijn bepalend voor hoe we de wereld zien. We weten wel dat alcohol drinken ongezond is, maar toch vinden we mensen die een drankje weigeren vooral ‘ongezellig’. Wat zit daarachter, vraagt gedragspsycholoog Chantal van der Leest zich af.

Wie in Brabant of Limburg opgroeit, heeft carnaval met de paplepel ingegoten gekregen. Of moet ik zeggen: met de biertap? Want tjonge, eigenlijk is het redelijk bizar dat ik als kind mee stond te zingen met liedjes als Daar in dat kleine café aan de haven en Ik zie een pils. Ik had zelfs een stofjas met een tekening van een muis met een grote pul bier.

Maar ja, dat was normaal. Mijn broer, die was niet normaal. Zijn hele leven heeft hij nog geen druppel alcohol gedronken. Je wil niet weten hoeveel gezeur je dat oplevert als je uitgaat in Lampegat of Oeteldonk. ‘Doe niet zo ongezellig’, ‘Eentje kan toch geen kwaad’ en ‘Ik haal er een voor jou’. Of nog erger: ‘Waarom niet?’. Alsof je altijd een reden moet hebben om niet te drinken. Menig pril zwangere vrouw die stiekem haar bier in de kamerplant kiept, om haar geheim niet te verklappen. Niemand die vraagt wat er aan de hand is als je wél drinkt totdat je erbij neervalt.

Excuus om reclame te maken

Het heeft allemaal te maken met de zogeheten sociale norm. Mensen zijn groepsdieren, dus we kijken wat anderen doen. Omdat we denken dat anderen het bij het rechte eind hebben, of omdat we geen buitenbeentje willen zijn. Die sociale norm rondom alcohol ligt nogal ver van de gezondheidsnorm af. Dit advies is ‘drink niet, of hooguit een glas per dag’. Maar niemand die echt opkijkt wanneer mensen meer drinken. Boodschappen als ‘Geniet maar drink met mate’ of ‘Drank maakt meer kapot dan je lief is’ helpen niet en geven adverteerders een excuus om er reclame bij te mogen maken voor een verslavend product.

Elke dag een glaasje, dat moet toch kunnen? Of is het toch niet zo’n goed plan?

Elke dag één wijntje: dit doet het met je lichaam

Met matig gebruik is eigenlijk weinig mis, maar bij overmatig gebruik is alcohol vergelijkbaar met heroïne en crack. Elk jaar melden zo’n 29.000 mensen zich bij de verslavingskliniek. Niet alleen is veel drinken slecht voor je eigen gezondheid – alcohol is gelinkt aan zo’n tweehonderd ziekten en aandoeningen – maar ook voor de maatschappij. Bij geweld en verkeersongelukken is regelmatig alcohol in het spel. Veel kinderen groeien erdoor op in een onveilige omgeving. Zoals de Zangeres zonder Naam in de jaren 50 al zong: ‘Ach vaderlief, toe drink niet meer’.

Voorzich­tig schuift de sociale norm naar de overtui­ging dat gezellig­heid ook zonder alcohol kan

Gelukkig beginnen die sociale normen over alcohol drinken een beetje af te brokkelen. Het is sowieso al niet meer toegestaan dat tieners hun hersenen kapot drinken. Steeds meer drankjes zijn ook alcoholvrij te krijgen, zoetjes aan gaan werkgevers over tot alcoholvrije borrels, en deelnemers aan Dry January drinken na deze maand beduidend minder. Een enkeling stopt er zelfs helemaal mee.

Voorzichtig verschuift de sociale norm naar de overtuiging dat gezelligheid ook zonder alcohol kan. Zélfs carnaval. Twee Brabanders onder de artiestennaam Gewoon Piet en Harry maakten dit jaar de carnavalskraker Bier is voor watjes (voor wie niet om kan gaan met de realiteit). Heb je meteen een antwoord als iemand vraagt: Waarom niet?

Meer twintigers bij AA- en NA-meetings ‘We zijn gigantisch gegroeid’

De laatste jaren sluiten veel meer twintigers en dertigers zich aan bij de praatgroepen voor Anonieme Alcoholisten (AA) en drugsverslaafden. ‘De combinatie van alcohol en drugs, die is echt nieuw.’

Het is een aanname die door een spreker in De Telegraaf nog maar eens dunnetjes werd overgedaan aan het begin van de maand. Het thuiszitten tijdens corona zou verslaafden en hun partners zoveel meer hebben geconfronteerd met hun verslaving, dat meer mensen over hun problemen wilden praten met lotgenoten. Maar dat beeld herkent geen van de deelnemers aan de AA-meetings die wij spreken.

‘In coronatijd hadden we Zoom-meetings, toen werd de groep kleiner. Nu hebben we weer de groepsgrootte van vóór corona’, zegt Janny van de dinsdaggroep Groningen centrum. Karel, contactpersoon voor de groep Usquert-Uithuizen, ziet hetzelfde: ‘Tijdens de pandemie waren de groepen zo’n dertig procent kleiner, nu zitten we weer op de originele groepsgrootte.’ En ook Harry van de AA-groep in Winschoten zegt dat er weer iets meer mensen na de pandemie zijn, maar ‘dat is niet aanwijsbaar dóór corona’.

Toch zien de leden wel een andere verandering. Een veel grotere verandering. Er zijn meer jongeren die naar meetings gaan.

‘Je kunt op elke wc bij het uitgaan aan drugs komen’

Nico zit al acht jaar bij de maandagavondgroep van de AA in het noordelijke stadsdeel van Groningen. ‘Vroeger hadden we groepen van negen man, nu zitten we soms wel met negentien. Er zijn echt meer jonge mensen, dertigers, die verslaafd zijn aan alcohol en drugs. Die combinatie is echt nieuw. Dat was eerder niet zo. Eerder waren er vooral veel vijftigers met alcoholproblemen.’

Er is de laatste jaren dan ook flink wat veranderd, zegt Nico, die zelf in de zeventig is en al acht jaar bij de groep zit. ‘Vroeger had je de combinatie van drugs en alcohol bij het uitgaan nog niet. Nu kun je bij elke uitgaansgelegenheid in de wc aan drugs komen. Dat brengt problemen met zich mee.’

Soms zitten we wel met vijftig mensen. Veel van hen zijn midden in de twintig

Inge – Deelnemer NA-groep stad Groningen

Een tijd lang nam Nico’s AA-groep geen drugsverslaafden op. ‘We hebben jaren gehad dat we dat niet wilden, omdat het dan alleen over drugs zou gaan. Nu doen we het meer gestructureerd. Bij ons bespreken ze vooral de alcoholproblemen. We lezen een deel uit ons handboek voor en bespreken dat. Iedereen kan zijn woordje doen. Voor jongere mensen is het fijn dat er ouderen bij zitten.’

Gigantische groei bij NA-meetings

Maar wil je echt kijken hoeveel jongeren bij de praatgroepen zitten, dan moet je niet kijken naar de Anonieme Alcoholisten, zegt Karel van de Usquert-groep. ‘In regio noord zijn er zo’n zeventien AA-groepen van tussen de tien en twintig mensen. Maar de NA, de Narcotics Anonymous voor drugsverslaafden, is veel groter in Noord-Nederland. Die hebben meer dan veertig groepen.’

Narcotics Anonymous volgt dezelfde lijn als de AA. Zo werken ook hier deelnemers met een handboek met twaalf stappen, waarvan de eerste is dat je erkent dat je machteloos staat tegen het middel, en de laatste is dat je kijkt wat je voor iemand anders kunt doen. Ook bezinning en geloof zijn onderdelen van de methode.

‘Er is ontzettend veel animo voor de meetings’, zegt Inge, die zo’n dertig jaar kampt met haar verslaving en nu twee jaar bij de dinsdag- en donderdaggroep van de NA in Groningen zit. ‘Sinds de lockdown eraf is, is het gigantisch gegroeid. Er zijn twee meetings bij gekomen en in de stad zitten we nu op vier meetings in de week. Allemaal goed bezocht. Soms zitten we wel met vijftig mensen. Veel van hen zijn midden in de twintig. Die groep is echt toegenomen. We zijn steeds op zoek naar een grotere ruimte.’

Mental health is geen taboe meer

De cijfers van het Trimbos-instituut geven aan dat het drugsgebruik de afgelopen jaren steeg. Zo ging het aantal xtc-gebruikers van 2,7 naar 3,9 procent van de volwassenen tussen 2017 en 2022. Coke nam toe van 1,8 naar 2,4 procent, en wiet ook: van 7,2 naar 7,8 procent.

TikTok normaliseert het

Nathaly de Wind – Verslavingszorg Noord-Nederland

Toch is het niet zo dat het middelengebruik explosief is gegroeid onder jongvolwassenen, zegt Nathaly de Wind van Verslavingszorg Noord-Nederland. ‘Wij zien dat alcoholverslaving nog steeds verreweg het grootste probleem is.’ Het is volgens haar nog te vroeg om te zeggen welke invloed corona heeft gehad op het drank- en drugsgebruik.

De Wind ziet een andere reden: ‘Een groot verschil met afgelopen jaren is de openheid op sociale media als TikTok. Voor jongeren is het geen taboe meer om het over verslaving te hebben. Kijk bijvoorbeeld naar de hashtag #mentalhealthisgeentaboe, of hoe open voetballer Noa Lang praat over psychische hulp. ‘Ik zit niet lekker in mijn vel, dus zoek hulp’, zegt hij. ‘TikTok normaliseert het.’

‘Het heeft twee kanten. Het algoritme van sociale media werkt zo dat als je eenmaal iets met drugs doet, je alleen nog maar drugs voorgeschoteld krijgt. Je kunt als jongere het idee hebben dat drugs normaal is omdat iedereen het doet. Maar het heeft ook een goede kant. Het maakt het makkelijker om over te praten. Mensen laten zichzelf eerder zien en delen hun ervaringen. Ik heb diep gezeten, jij hoeft dat niet.’

De jongeren zijn minder diep gezonken

Inge – Deelnemer NA-groep stad Groningen

Vijftien helse jaren bespaard

Dat is ook wat Inge ziet bij de NA-meetings in Stad. ‘De twintigers die nu komen, trekken eerder aan de bel. Voor veel oudere deelnemers die er al lang zitten is de NA vaak de stap ná de verslavingskliniek. Maar voor de jongere mensen is het anders. Zij trekken eerder aan de bel, komen bij een psycholoog of hulpverlener en die verwijst ze door naar ons. De jongeren zijn minder diep gezonken. Iemand zei laatst heel mooi: ‘Zij worden vijftien helse jaren bespaard’. Daar ben ik het mee eens.’

Doen het met elkaar

‘De verslavingsklinieken zijn overbezet, maar als je je verslaving op deze manier kunt oppakken met fellows en fella’s kom je een heel eind’, zegt Inge. ‘Het kan voor nieuwelingen heel goed zijn om een verhaal te horen van iemand die al dertien jaar clean is. We doen het hier met elkaar. Je hoeft het niet alleen te doen.’

Ondanks de grote hoeveelheid mensen, en dat een deel misschien niet zo trouw meetings bezoekt als vroeger, zit er veel verbondenheid in de groep. Inge: ‘We hebben soms ook evenementen samen. Dan gaan we bowlen en hoef je een keer niet uit te leggen waarom je niet drinkt of gebruikt. Gaat het even niet goed met iemand, dan is het samen uit samen thuis. We kunnen echt aan elkaar optrekken.’

Ook Nico heeft na acht jaar nog altijd behoefte om over zijn verslaving te praten met anderen: ‘Als je eenmaal verslaafd bent, kom je er niet meer van af. Praten werkt vaak bevrijdend. Je weet precies wat de ander voelt. Dat heb je alleen in onze gemeenschap.’

Vanwege het gevoelige onderwerp is met de geïnterviewden afgesproken alleen hun voornamen te gebruiken. Inge is op verzoek van de geïnterviewde een gefingeerde naam.

Hoe tabaks- en drankbedrijven de beste maatjes zijn

Nepwetenschap, frontorganisaties en de belofte jou gelukkig te maken. Dat zijn de strategieën die de alcoholindustrie heeft geleerd van Big Tobacco, om haar producten aan de man te brengen die evenzeer schadelijk zijn voor de gezondheid. Experts leggen uit hoe de twee industrieën samen de consument en beleidsmakers voor de gek houden.

Door de webredactie

Alcohol vergroot de kans op 7 soorten kanker, waaronder darm-, mond- en keelkanker. Zelfs 1 glas per dag maakt het risico op borstkanker groter. Slechts 37 procent van Nederlanders is hiervan op de hoogte, volgens onderzoek van het Trimbos-instituut. Af en toe dronken worden hoort er nou eenmaal bij, denkt 41 procent van de volwassenen. Dat idee komt door de marketing van alcoholbedrijven. Daar zijn ze namelijk heel goed in: alcohol betekent voor velen gezelligheid, vriendschap en vrijheid. De alcoholindustrie verkoopt je daarmee een sprookje. En dat heeft ze geleerd van de tabaksindustrie.
“In reclames voor tabak, maar ook voor alcohol, laten ze niet alleen maar een sigaret zien of leggen ze de kwaliteit van de tabak uit. Wat ze laten zien, zijn leuke, jonge, mooie mensen met een hoge levensstandaard. Ze verkopen dus een verhaal: bij vriendschap, plezier, succes en aantrekkelijk zijn hoort een sigaret”, vertelt Adriana Blanco Marquizo, hoofd secretariaat van het internationale kaderverdrag FCTC van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). In een podcast spreekt ze samen met Maik Dünnbier over de overeenkomsten tussen Big Alcohol en Big Tobacco. Dünnbier is directeur Strategy and Advocacy bij Movendi International, een organisatie die zich inzet voor alcoholpreventie, met het hoofdkantoor in Stockholm.

Gelukkig, succesvol en sexy met alcohol en tabak

Kijk eens op de YouTube-pagina van Heineken en je ziet alleen video’s met lachende, dansende of proostende jonge mensen. In films en series steken grote sterren ook nog vaak een sigaret op. Zoals Anya Taylor-Joy in de Netflix-serie The Queen’s Gambit. Daarnaast promoten influencers e-sigaretten en snus op Instagram en TikTok. Die marketing gebruikt beelden van feestjes, exotische vakanties, dure auto’s en villa’s. De aantrekkelijke beelden verdraaien de werkelijkheid: “Alcohol en tabak veroorzaken ziekte. En ziekte is juist funest voor je sociale leven, geluk en bankrekening”, zegt Marquizo.

Twijfel zaaien met nepwetenschap

Naast reclames gebruiken beide industrieën nepwetenschap om de realiteit nog verder te vervormen. Eén glas wijn per dag is goed voor je hart. Dat is een mythe die voortkomt uit onderzoek van de alcoholindustrie, volgens Dünnbier. Net als de tabaksindustrie, investeert de alcoholindustrie steeds meer in hun eigen wetenschap. Sinds 2009 is de hoeveelheid onderzoek dat door alcoholbedrijven of aanverwante organisaties is gefinancierd, met niet minder dan 56 procent toegenomen. Dat blijkt uit onderzoek van de University of York.

Die nepwetenschap is bedoeld om mensen te laten twijfelen over de schadelijkheid van alcohol. En dat gaat soms heel subtiel. Zo ziet een onlinebericht er bijvoorbeeld uit dat gesponsord is door de alcoholindustrie: “Sommige studies tonen een verband tussen alcohol en borstkanker. Er is echter geen oorzakelijk verband aangetoond tussen matig drinken en borstkanker.” Vergelijk dit met een bericht van een onafhankelijke gezondheidsorganisatie: “Alcohol kan kanker veroorzaken, waaronder borst- en darmkanker.”

Deze voorbeelden komen uit een onderzoek van Movendi waarin mensen gesponsorde berichten en berichten van onafhankelijke gezondheidsorganisaties te zien kregen. Berichten van de tabaksindustrie werden ook gebruikt. Hoe meer gesponsorde berichten iemand zag, hoe meer twijfels diegene had over de schadelijkheid van alcoholische dranken of tabak. De misleidende berichten zijn meestal niet direct te koppelen aan bedrijven. Ze worden namelijk verspreid door frontorganisaties.

Wereldwijd lobbynetwerk via frontorganisaties

In vrijwel elk land zijn er inmiddels verenigingen van ‘bezorgde burgers’ die lobbyen voor e-sigaretten. E-sigaretten moeten volgens hen onderdeel worden van gezondheidsbeleid om mensen te helpen stoppen met roken. En de belasting op deze producten moet vooral laag blijven. De groepen verwijzen wel naar onderzoek, maar dat is dus nepwetenschap van de tabaksindustrie.

Achter al deze initiatieven schuilt een wereldwijde lobby. Zo werden de lage rookcijfers in Zweden onlangs gebruikt als succesverhaal over alternatieve tabaksproducten. In Zweden is snus namelijk erg populair. Dat bewijst volgens de frontorganisaties het succes van alternatieve producten zoals snus en e-sigaretten. Tientallen evenementen, lezingen, podcasts en denktanks over de hele wereld hadden het ineens over e-sigaretten en dat Zweedse succesverhaal. En de jaren van effectief antitabaksbeleid in Zweden? Daarover zeiden ze niets.

‘Het is gewoon hetzelfde netwerk’

“Ook alcoholbedrijven laten zich steeds vaker vertegenwoordigen door frontorganisaties”, zegt Dünnbier. En daarin worden ze geholpen door de tabaksindustrie: “Toen de WHO werkte aan het Global Alcohol Action Plan zette de alcoholindustrie een netwerk van denktanks in die gelieerd waren aan de tabaksindustrie.” Tabaksbedrijven zijn namelijk vaak grootaandeelhouder van alcoholbedrijven. Dus ze hebben dezelfde belangen bij de verkoop van alcohol. Dünnbier: “De nieuwe CEO van Diageo – een van de grootste alcoholbedrijven ter wereld – is afkomstig uit de tabaksindustrie [Debra Crew werkte bij Reynolds American Inc, een dochter van British American Tobacco, red.]. Dus ze zitten in elkaars bestuur, ze gebruiken dezelfde denktanks, pr-bureaus, advocatenkantoren, en ga zo maar door. Het is gewoon hetzelfde netwerk.”

‘Houd je regering verantwoordelijk’

Gevraagd wat hiertegen te doen, is Marquizo stellig als het om tabak gaat: ga zo ver mogelijk met de implementatie van het kaderverdrag FCTC van de WHO, omdat dat “op wetenschap is gebaseerd. Er bestaat geen twijfel over de effectiviteit van alle maatregelen die in het FCTC-verdrag staan. Ik zou zeggen, houd je regering verantwoordelijk. En eis je recht op om niet te worden blootgesteld. Bijvoorbeeld het recht op een rookvrije omgeving op openbare plaatsen en werkplekken, het recht dat je kinderen niet gebombardeerd worden met marketing van deze industrie.” En Dünnbier stelt dat bewustwording over de relatie tussen alcohol en kanker cruciaal is en dat mensen moeten horen dat ze beter kunnen stoppen met alcohol en tabak.

De podcast ‘Let’s Talk Cancer: Tobacco and alcohol – manipulative marketing and how to counter it’ is te beluisteren (en te lezen) op de website van de Union for International Cancer Control (UICC).

Meer meldingen van overlast door alcohol en drugs: bijna 30.000 keer raak in eerste halfjaar

De politie heeft in juni voor het eerst meer dan zesduizend meldingen van alcohol- en drugsgerelateerde overlast binnengekregen – ruim tweehonderd per dag dus.

Over de hele eerste helft van dit jaar zijn er dik 6 procent meer van zulke meldingen geweest dan in de eerste zes maanden van vorig jaar: ruim 28.000 in totaal. Dat gaat dwars tegen de algemene trend in: het totale aantal overlastmeldingen lag in het eerste halfjaar juist bijna 10.000 láger dan een jaar geleden, blijkt uit een analyse door deze site van cijfers die de politie maandag zelf heeft gedeeld.

Waar die opmerkelijke stijging vandaan komt, kan een woordvoerder van de politie niet zeggen: „We registreren niet onder welke omstandigheden die meldingen worden gedaan.”

Coffeeshops

Ook deskundigen tasten voor een groot deel in het duister. Ralph Mennes van onderzoeks- en adviesbureau Breuer & Intraval, die in opdracht van onder meer het ministerie van Justitie en Veiligheid kijkt naar de effecten van het sluiten van coffeeshops, weet in elk geval vrijwel zeker dat het aan die sector niet ligt: „De overlast rond coffeeshops ligt al jaren op hetzelfde niveau.”

Het weer lijkt in elk geval te hebben meegeholpen: in de eerste helft van 2022 waren er relatief weinig zomerse dagen, en viel een gemiddelde hoeveelheid neerslag. Dit jaar duurde het even voordat het warm werd, maar bleef het dat vervolgens ook: er waren bijna twee keer zo veel zomerse dagen als normaal. Die dagen viel er bovendien geen noemenswaardige neerslag. Warmer en droger weer betekent dat er meer mensen buiten zijn die overlast kunnen veroorzaken, en meer mensen die iets als overlast kunnen ervaren.

Alcohol

Wim van Dalen, directeur van preventiestichting Stap, ziet dat alcohol ook nog altijd een negatieve hoofdrol opeist, ‘ook omdat er nou eenmaal veel meer mensen alcohol gebruiken dan drugs’. Bovendien: „De problemen onder jongeren en jongvolwassenen gaan absoluut nog niet de goede kant op.”

De goede voornemens uit het Nationaal Preventieakkoord, die tot gevolg moeten hebben dat driekwart van alle jongeren in 2040 nog geen druppel gedronken heeft, en dat het alcoholgebruik onder minderjarigen naar nul gaat, hebben tot nu toe ook geen effect, constateert Stap in eigen onderzoek. ‘Het huidige alcoholgebruik ligt op hetzelfde niveau als toen dat akkoord gesloten werd.’

De gevolgen daarvan zie je niet alleen terug in de overlastcijfers, meent Van Dalen, maar ook in het aantal mensen dat met een slok op op de spoedeisende hulp belandt. Recente cijfers zijn er niet, maar vorig jaar becijferde kenniscentrum Veiligheid.nl dat er in 2021 maar liefst 6400 mensen onder invloed van alcohol of drugs bij een verkeersongeluk betrokken raakten en in het ziekenhuis belandden, een stijging van 71 procent in tien jaar tijd.

Alleen Limburg kent een daling

In bijna alle provincies is het aantal meldingen van overlast door drank en drugs overigens toegenomen, alleen Limburg kent een daling van 4 procent. In Drenthe en Utrecht zijn de cijfers vrijwel gelijk gebleven. Aan de andere kant staan Groningen en Flevoland, waar het aantal meldingen met bijna een vijfde is toegenomen. In het dichtbevolkte Zuid-Holland steeg het aantal meldingen in de eerste zes maanden van 6600 naar 7200.

Op gemeenteniveau valt juist op dat het niet alleen de dichtstbevolkte steden zijn waar veel overlast wordt gemeld. Rekening houdend met het aantal inwoner heeft Zandvoort de slechtste cijfers, vóór Groningen en Arnhem. Ook Roosendaal en Bergen op Zoom staan in de top tien, net als Heerlen.

Bron: AD

Uitslag Stelling: ’100% nuchter goed idee’

Veilig Verkeer Nederland (VVN) wil rijden onder invloed helemaal uitbannen, omdat bij een op de vijf verkeersongevallen nog steeds alcohol of drugs in het spel is. De meerderheid van de stemmers op De Stelling van de Dag sluit zich hierbij aan.

Een respondent: „Het zou zo moeten zijn. Maar de Nederlander kennende gaat dit echt nooit gebeuren.” Iemand merkt daarbij op: „De meesten kunnen het niet houden bij één glas. Daarom is ’zero tolerance’ echt het beste.”

VVN roept partijen op om het onderwerp ’geen druppel achter het stuur’ in hun verkiezingsprogramma’s op te nemen. Twee derde van de stemmers gelooft niet dat partijen dit gaan doen. Een respondent merkt op: „Ik zou zeker stemmen op een partij die rijden onder invloed verbiedt.” Een andere stemmer noemt een dergelijke maatregel echter ’totalitair’. „Je moet na twee glazen in de auto kunnen stappen.”

Een meerderheid van de stemmers denkt niet dat het haalbaar is om van ’geen druppel, joint, pil of snuif achter het stuur’ een wet te maken. Daarbij gelooft twee derde niet dat deze maatregel valt te handhaven. Een aantal respondenten wijst erop dat zelfs met een krentenbol op er al alcohol in het bloed gedetecteerd kan worden. „Laat ze eerst eens aandacht besteden aan iedereen die boven die 0,5 promille komt”, zo vindt een stemmer.

Al een flink aantal jaren loopt de BOB-campagne, om automobilisten zonder drank op achter het stuur te laten kruipen. De meeste stemmers geloven dat deze eraan heeft meegeholpen om automobilisten bewust te maken van de gevaren van alcohol achter het stuur. Een reactie: „Die campagne heeft goed geholpen, maar lachgas en harddrugs zijn hierbij gekomen. Daar moet meer voorlichting over komen.”

Nu mogen automobilisten nog wel met (een beetje) drank op gaan rijden. De antwoorden op de vraag of het nog verantwoord is om met twee glazen alcohol achter het stuur te kruipen, laten een verdeeld beeld zien. De ene helft van de respondenten vindt van wel, de andere helft juist van niet. Iemand merkt op: „Zelfs zonder drank of drugs op is het al lastig om door het drukke verkeer te komen. Moet je nagaan wat de gevolgen zijn als je ietwat wazig bent.” Een andere stemmer: „Met twee glazen op kun je nog prima rijden. De tijd dat iedereen dronken achter het stuur kroop, is echt voorbij.”

Jaarlijks worden 36.000 bonnen uitgeschreven voor rijden onder invloed. Een meerderheid van de deelnemers vindt dit niet veel. Veel respondenten vinden de straffen voor het rijden onder invloed te laag. Een van hen merkt op: „Er moet een lik-op-stukbeleid komen met dat iemand meteen zijn rijbewijs kwijt is voor een jaar.”

De politie loopt er met handhaving tegenaan dat automobilisten elkaar via sociale media kunnen waarschuwen voor grote alcoholcontroles. Een stemmer raadt aan: „Voer het alcoholslot in en laat de boetes voor rijden onder invloed astronomisch hoog worden. Dan hebben ook die Telegram-gastjes het nakijken.”

De meeste stemmers vinden dat de politie de hoogste prioriteit moet geven aan alcohol- en drugscontroles. Een respondent oppert: „Gewoon meer politie op de wegen en snelwegen, die meteen ook kan controleren op het gebruik van mobieltjes achter het stuur.”

Bron: de telegraaf

Een 5-jarige die om een Pornstar Martini vraagt. Als het aan DubbelFrisss ligt, kan dat. Het bedrijf lanceerde een alcoholvrije frisdrank met die naam. Ouders snappen er niets van, experts ook niet. “Is dit verstandig en getuigt het van moreel besef? Daar durf ik over te twijfelen”, zegt een woordvoerder van verslavingsinstituut Jellinek.

Tussen de appelsap en sinaasappelsap vind je sinds deze week in de supermarkt ook de nieuwste creatie van DubbelFrisss. De frisdrank-producent lanceerde de smaakjes Pornstar Martini – met passievrucht en limoen – en Strawberry Mojito, met aardbei en munt.

‘Wat leg je kinderen uit?’

“Geef jij je kinderen een lekker drankje dat Pornstar Martini heet? En wat leg je ze uit als ze vragen wat dit betekent?”, vraagt iemand zich op sociale media af. “Mijn mond viel open.” “Niet normaal”, schrijft een ander. “De grenzen vervagen tegenwoordig.”

Alcoholvrij is in opmars: ‘Mensen hebben geen zin meer in een kater’

Wim van Dalen, directeur van STAP Alcoholpreventie en bedenker van de campagne ‘Zien drinken, doet drinken’ vindt de nieuwe drankjes een slechte zaak. “De bekendheid van alcoholhoudende dranken wordt zo gebruikt om 0.0-drank te promoten”, legt hij uit.

“En er zijn in toenemende mate studies die laten zien dat dit een negatieve impact heeft op kinderen.” Zij raken zo gewend aan het gebruik van alcohol, zelfs zonder alcohol te drinken

Een woordvoerder van verslavingsinstituut Jellinek vindt ook dat de alcoholvrije Pornstar Martini ‘kinderen ertoe kan aanzetten om te drinken’. “Als ik DubbelFrisss was, zou ik me daar ver van willen distantiëren.”

Vragen van ouders

Bij Jellinek komen veel vragen binnen van ouders die zich afvragen hoe ze met dit soort drankjes moeten omgaan. “Kinderen mogen ook 0.0-bier drinken. Dat is niet verboden. Er zijn ouders die het wel leuk vinden om hun kinderen op een feestje ook zo’n drankje te geven. Wij raden dat natuurlijk af, omdat het alvast de gewenning creëert dat alcohol bij gezelligheid past.”

Officieel doet de producent niets fout. Strikte reclameregels gelden in Nederland alleen voor alcoholhoudende dranken. In het buitenland is dat anders geregeld. Zo moeten jongeren in Nieuw-Zeelandse supermarkten 18 jaar of ouder zijn om alcoholvrij bier te kunnen kopen.

Buitenlandse aanpak

In Noorwegen mag géén reclame voor 0.0-drank gemaakt worden met dezelfde merknaam als een alcoholhoudende drank. Van Dalen zou graag zien dat de Noorse aanpak ook in Nederland wordt ingevoerd. “Producenten mogen dan niet langer de vertrouwde merknaam gebruiken. Dat is effectief.”

Reactie drankenfabrikant

Een woordvoerder van Riedel, de drankenfabrikant achter DubbelFrisss, laat aan RTL Nieuws weten dat het drankje ‘betrekking heeft op de populaire cocktail met dezelfde naam zoals die al jaren wordt gedronken’.

“Als onze mocktails iets duidelijk maken, is dat je juist géén alcohol nodig hebt om een feestje te maken”, zegt de woordvoerder. Wel zegt het bedrijf ‘het te betreuren als er misverstanden zijn rondom deze introductie’. 

“DubbelFrisss wordt al decennialang in vele smaken verkocht als frisse fruitdrank in een pak, zonder alcohol”, vervolgt de woordvoerder. “Dat weten zowel de volwassenen als de kinderen die het kopen en drinken.”

Brengt stoppen met alcohol de vriendschap in gevaar?

Heftig zo’n titel. En toch is het iets waar veel pauzeerders of stoppers bang voor zijn. Want alcohol kan datgene zijn wat twee mensen of een groep met elkaar bindt. Als iemand besluit ‘niet meer mee te doen’, kan dit sociale gevolgen hebben. Tenminste dat denk je. Wij komen met een tegengeluid.

Alcohol drink je vaak tijdens sociale gelegenheden. Om iets te vieren, om je moed in te drinken of om te schitteren in sociale situaties. Als je stopt met het drinken van alcohol, voel je je misschien wel minder sprankelend of zelfverzekerd. Wat als je vrienden je nu ineens een stuk minder leuk vinden?

Draai het eens om

Stel dat een van jouw vrienden aangeeft (een tijd) niet meer te willen drinken. Zou jij hem of haar dan de rug toekeren? Nee toch? Dat doen ze dus ook niet bij jou. En als het toch gebeurt, dat een vriendschap stukloopt op een gezond voornemen, dan moet je je afvragen of het hier om een vriend of een drinkmaatje gaat?

Confronterend voor de ander

De aankondiging van “ik ben gestopt met alcohol” kan meestal rekenen op veel bijval. Maar wat als de reacties minder begripvol zijn? Deze komen meestal van mensen, die het ongemakkelijk vinden om te horen dat jij wél de uitdaging aan durft te gaan. Het duwt hen met de neus op de eigen ongezonde feiten. Zo’n ‘Ah, doe niet zo saai’-reactie zegt dus meer over hun eigen drinkgedrag dan over jouw.

Zeg eens eerlijk…Is alcohol echt zo’n vriendelijk bindmiddel? Als je over het randje gaat, dan kun je te veel delen, sneller beledigd raken, je somber voelen nadien, niet meer weten wat je doet, en andere sociale activiteiten missen omdat je kater te erg is…ook dat is wat alcohol kan doen.

Zoek andere manieren van socializen

Bij ‘even bijpraten’ hoort vaak een glas alcohol. Maar dat hoeft natuurlijk niet. Er zijn tal van andere activiteiten te bedenken waar geen bier of wijn bij komt kijken. Maak een wandeling, kook samen, doe mee aan een quiz of wat jullie dan ook leuk vinden om te doen.

Voordelen nuchter socializen*Zonder alcohol voer je sneller echte gesprekken.*Je vriendschappen zullen zich verdiepen.*Je hoeft de volgende dag nooit te denken: ‘Heb ik dat echt gezegd?’*Geen kater!

P.S: Het is ook geen schande om je angst te delen met je vrienden. Daar zijn jullie toch vrienden voor? Spreek je angst uit. Grote kans dat je direct gerustgesteld wordt.

Drankindustrie trekt tientallen miljoenen uit voor alcoholreclames

De drankenindustrie geeft volop geld uit aan reclame. Vooral de uitgaven van biermerken zijn de afgelopen jaren rap gestegen. Alleen in Nederland gaat het al om tientallen miljoenen, wereldwijd gaat het om miljarden.

Als je kijkt naar de bedragen die grote drankenfabrikanten jaarlijks in Nederland uitgeven aan reclame, staan de biermerken pal bovenaan. Neem de promotie van het merk Birra Moretti (van Heineken). Daar ging vorig jaar naar schatting zo’n 9,5 miljoen euro naar reclamebestedingen. Voor het merk Heineken trok de brouwer ook ongeveer 9,5 miljoen euro uit.

Biermerken geven het meest uit aan reclame. In de top tien staan op nummer drie, vier en vijf Grolsch, Affligem en Kordaat. De sterkedrank komt daarna. Aan het merk Bailey’s gaven de makers zo’n slordige 3,6 miljoen euro uit.

De makers van alcoholhoudende dranken gaven afgelopen jaar alleen al zo’n 98,3 miljoen euro uit aan reclame in tijdschriften, op tv en in de bioscoop. Dat is zo’n 15 procent meer dan het jaar ervoor, aldus Sandy Hogendoorn van mediabureau Mediaplus. “De stijging ten opzichte van 2020 is zelfs 36 procent.”

‘Het gaat om miljarden’

Het gaat om schattingen en niet om absolute getallen, benadrukt Hogendoorn. “We maken gebruik van de standaardtarieven. Je kunt je voorstellen dat een groot bedrijf als Heineken makkelijker korting kan krijgen dan een kleiner bedrijf.” Wereldwijd gaat het om kapitalen, zegt Hogendoorn. “Het gaat om miljarden euro’s.”

Het totale bedrag in Nederland is veel meer dan 98 miljoen euro, omdat de online bestedingen niet zijn meegenomen in deze schattingen. Deze cijfers zijn niet beschikbaar.

We lopen achter qua regelgeving

Hoewel zelfs een beetje alcohol al kanker kan veroorzaken, is een inperking van reclame niet aan de orde. “Nederland loopt daarmee achter”, zegt directeur Wim van Dalen van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP. “De toenmalige minister van Volksgezondheid Ab Klink heeft bereikt dat er tussen 7.00 en 21.00 uur geen reclame voor alcohol gemaakt mag worden op radio en tv. Dat is eigenlijk te vroeg, 22.00 uur zou beter zijn.”

Als enige land in Europa zijn hier de wettelijke richtlijnen voor reclame op tv zodanig omgebogen dat de fabrikanten aan zelfregulering mogen doen, zegt Van Dalen. “Heel raar”, vindt hij dat. Vooral omdat alcohol kankerverwekkend is.

Op sociale media kunnen kinderen nog steeds tegen alcohol aanlopen, vertelt Van Dalen. “En veel mensen denken niet zo snel aan de supermarkt. Daar staan de aanbiedingen van bier vaak al bij de ingang. Hou die in het biervak, zou ik zeggen. Of nog beter: verkoop alcohol alleen in slijterijen.”

Lastiger voor brouwers om bierdrinkers te bereiken

Op de lange termijn zullen de regels strenger worden, vermoedt Van Dalen. “De wereldgezondheidsorganisatie WHO is voor een totaalverbod op reclame.”

“Drankenproducenten kunnen anticiperen op een verbod op alcoholreclame en proberen hun marktaandeel te vergroten”, zegt reclame-expert Joris van Amerom. De mogelijkheden om bierdrinkers te bereiken zijn ingeperkt. Zo kunnen producenten niet meer stunten bij de supermarkt. “Het aantal mogelijkheden om op te vallen is kleiner geworden.”

Een belangrijke manier voor een bedrijf om zich te onderscheiden is de naam in de gedachten van de consument te houden. Reclame werkt, zo laat de promotie van het merk Birra Moretti zien. In een jaar tijd groeide het van oorsprong Italiaanse biermerk met veel reclamegeld uit tot de succesvolste introductie van 2021.

Biermerken doen veel om bij de bierkoper op de radar te blijven, zegt Van Amerom. “Een grote groep consumenten is niet zo trouw aan een bepaald merk. Als een ander bekend merk net wat goedkoper is, koopt men dat.”

Zo schadelijk is een lijntje coke: ‘Ophef terecht, maar alcohol is ook slecht’

De zanger van de Haagse popgroep Goldband snoof een paar weken geleden een lijntje cocaïne op het podium, wat voor ophef zorgde. Hoe schadelijk is coke, onder andere in vergelijking met alcohol? We vragen het Tom Bart, senior preventiedeskundige bij verslavingsexpertisecentrum Jellinek.

Wat doet cocaïne?

“Het is een stimulerend middel. Je krijgt er een hogere hartslag, hogere bloeddruk en meer energie van. Dit levert risico’s op: je bloedvaten vernauwen, waardoor je hart harder moet pompen. Daardoor gaan de hartslag en bloeddruk omhoog. Wanneer je een gevoelig hart en bloedvaten hebt, kun je in de problemen komen.”

Welke problemen?

“Onder andere hartfalen. Er kunnen verstoppingen optreden door de vernauwingen, wat voor hersenbloedingen en een hartinfarct kan zorgen. Ook kunnen er spasmes optreden in de kransslagader, de ader die om je hart heen zit.”

Maar wanneer kan dit optreden? Ook al bij één lijntje?

“De kans op acute incidenten is bij matig gebruik niet heel groot. Als je een keer in de paar maanden op een feestje iets snuift en je houdt je aan de juiste dosering, kan het zonder problemen verlopen. Maar er is altijd een kans dat er iets gebeurt. Dat is een verschil met alcohol: één glas bier of wijn geeft vrijwel geen acuut gevaar. Cocaïne is nooit helemaal veilig.”

Hoe verslavend is cocaïne?

“Dat verschilt per persoon en heeft te maken met verslavingsgevoeligheid. Deze gevoeligheid is deels genetisch bepaald, deels door je omgeving, opvoeding en wat je meemaakt en deels door eventuele psychiatrische aandoeningen.”


Er zijn genoeg mensen die cocaïne recreatief kunnen gebruiken zonder verslaafd te raken. Maar het risico wordt groter naarmate het gebruik steeds normaler wordt.

Tom Bart, senior preventiedeskundige bij Jellinek


“We kijken vaak naar het gedrag van een persoon. Heeft-ie nog controle over het gebruik? Is het een gewoonte geworden? Alarmbellen moeten afgaan wanneer je merkt dat je een feestje niet meer leuk vindt zonder cocaïne, er veel geld naartoe gaat of dat het invloed heeft op je werk en relaties.”

“Er zijn genoeg mensen die cocaïne recreatief kunnen gebruiken zonder verslaafd te raken. Maar het risico wordt groter naarmate het gebruik steeds normaler wordt. De zanger van Goldband kan misschien het gebruik onder controle hebben, maar dat wil nog niet zeggen dat iedereen dat kan. Normalisering is daarom niet goed.”

In onderzoek naar de schadelijkheid van drugs scoort alcohol hoger dan cocaïne. Hoe zit dat?

“Klopt, alcohol is ook een drug en staat zelfs wat hoger. Het is op een andere manier schadelijker dan cocaïne. Dit weet lang niet iedereen, maar 3.500 mensen sterven per jaar aan alcoholgerelateerde kanker. Dat kan om vele verschillende vormen van kanker gaan, b.v. borstkanker,leverkanker of slokdarmkanker.”


Ongeveer de helft van de mensen in de verslavingszorg zitten er door alcohol.

Tom Bart, senior preventiedeskundige bij Jellinek


“Dat komt door alcohol en door het stofje acetaldehyde, dat voor aantasting zorgt. In totaal sterven er naar schatting achtduizend mensen per jaar aan alcoholgebruik. Bij cocaïne ligt dat tussen de honderd en tweehonderd mensen per jaar. Daar zijn wel die acute risico’s hoger, aan de hart- en vaatziektekant.”

“Verder veroorzaakt alcohol meer agressie en er zijn meer mensen verslaafd aan. Ongeveer de helft van de mensen in de verslavingszorg zitten er door alcohol. Daarna door cannabis, opiaten en cocaïne. Cocaïne zit dus wel in de top vijf.”

Welke drug is het gevaarlijkst? (Bron: RIVM)

  1. Crack
  2. Heroïne
  3. Alcohol
  4. Tabak
  5. Cocaïne
  6. Methamfetamine
  7. Amfetamine
  8. GHB
  9. Benzodiazepinen (slaap- en kalmeringsmiddelen)
  10. Cannabis
  11. Ketamine
  12. MDMA (xtc)
  13. Qat
  14. Lsd
  15. Paddo’s

Wat vinden jullie, alcohol in acht nemend, van de recente ophef rondom cocaïne?

“Het snuiven van cocaïne raden we zeker af. Maar ik vind het een goed punt om alcohol erbij te halen. Bij deze rel stonden mensen op hun achterste poten, maar er staan glazen bier en wijn bij talkshows op tafel en er zijn enorm veel bierreclames rondom evenementen.”

“De weerstand tegen de normalisatie van alcohol zou groter moeten zijn. Want er is enorme gezondheidswinst op dat vlak te behalen. Het zou niet zo normaal moeten zijn om een harddrug in de supermarkt te kunnen halen, vaak zo goedkoop.”

“De combinatie van alcohol en cocaïne is trouwens risicovol. En dat wordt vaak gecombineerd. Er ontstaat dan een derde stofje, coca-ethyleen, dat meer risico kan geven voor hart en vaatstelsel en giftiger is voor de lever. Het is daarnaast gevaarlijk om een pavloveffect te creëren: bier drinken en dan automatisch ook zin krijgen in cocaïne. Daaruit kan verslaving ontstaan.”

Het is februari en dat betekent het begin van een nieuwe Tournée Minérale. Wat is het effect van een maand zonder alcohol op je lichaam? Hoe riskant is dat glaasje te veel voor onze hersenen? En welke opties zijn er voor de niet-drinker? ‘Alcohol drinken is een automatisme waar we te weinig bij stilstaan.’

Een maand niet drinken tijdens Tournée Minérale: hoe weet u of uw alcoholgebruik problematisch is?

Tijdens de maand februari zweert ongeveer een op de vijf volwassen Vlamingen het glas af in het teken van Tournée Minérale. We zijn ons duidelijk meer bewust van de schadelijke gevolgen van alcohol.

Maar Tournée Minérale kan ook iets zeggen over uw relatie met alcohol. Dat zegt ook arts en auteur Sigrid Sijthoff, die het boek Proost! schreef voor mensen die eigenlijk te veel alcohol drinken. “Alcoholconsumptie is problematisch als het een belangrijke rol vervult in je leven”, zegt Sijthoff. “Stel dat je niet om kunt gaan met stress zonder een biertje te drinken. Of je kan niet ontspannen zonder een glas achterover te slaan.”

“Alcoholist of niet? Eigenlijk hangt dat niet louter af van het aantal glazen dat iemand drinkt, maar wel van de eerdergenoemde factoren”, zegt de arts. “Als je jezelf elke dag voorhoudt om ermee te stoppen, maar je gooit diezelfde avond je winkelkar vol met blikken bier, dan heb je een probleem. Alcohol drinken is leuk en onschuldig, zolang je duidelijk weet wanneer je moet stoppen.”

Elk jaar drinken 741.000 mensen zich doodziek: ‘Matig drinken is ook gevaarlijk, maar dat willen mensen niet weten’

Het goede nieuws: leerlingen in het Vlaamse secundair onderwijs kijken beduidend minder in het glas dan aan het begin van de eeuw. Een bevraging van het VAD (Vlaams expertisecentrum alcohol en andere drugs) bij tienduizenden leerlingen leert ons dat in 2019 57 procent van de leerlingen al eens alcohol dronk, tegenover 87 procent in 2000.

Het slechte nieuws: elk jaar drinken 741.000 mensen zich doodziek. Steeds meer wetenschappelijk onderzoek legt een duidelijk verband tussen alcoholgebruik en verschillende soorten kanker, maar toch weten de meeste mensen van niets. Zelfs wie het bij één of twee glaasjes per dag houdt, verhoogt zijn kansen om op een dag in het dokterskabinet een verpletterende diagnose te krijgen.

We gingen praten met patiënten die de link tussen het woekerweefsel in hun lichaam en hun liederlijke leven durven te leggen. “Ik was drie weken gestopt toen ik hoorde dat ik borstkanker had, in oktober 2015. ‘Komt dat door mijn liederlijke leven?’ vroeg ik aan de oncoloog.”

‘Mensen willen het gewoon niet weten, ze willen drinken’: hoe duizenden mensen zich doodziek drinken

Leven en feesten zonder alcohol: ‘Als iemand vraagt waarom ik niet drink, antwoord ik: wat maakt het jou uit? Einde discussie’

Als presentatrice Evi Hanssen op een feestje staat, voelt ze zich nog altijd een beetje misplaatst. Een buitenstaander. Een saaie tut. Omdat ze al drie jaar niet meer drinkt. Geen druppel. Ze schreef er ook een boek over, Sinds ik niet meer drink.

Hanssen moet toegeven: de eerste dagen, weken – nee – maanden waren lastig. Die afkeurende blikken. Moeilijk om dat glas champagne af te slaan en dan een fruitsap (“uit pak!”) te krijgen. “Want, eerlijk: credits voor de bubbels; een saai feest wordt na twee drankjes toch een stuk leuker. Dan heb je ineens wél een goed gesprek met die duffe collega, of sta je plots op de dansvloer met je baas. Je lacht om de suffe grapjes van je moeder en verdraagt die vervelende oom beter. Het is een verbindende drug. Als je niet drinkt, komt alles heel droog binnen.”

Maar het wende, uiteindelijk. “Nu vind ik het niet meer zo’n strafkamp. Als iemand vraagt waarom ik niet drink, antwoord ik: wat maakt het jou uit? En dat is einde discussie. Ik heb alcoholvrije bubbels gevonden die lekker zijn en ik merk dat een leven als geheelonthouder aangenaam is. Ik voel me beter, fitter. Ik heb geen katers meer.”

Tussen 1997 en 2018 daalde het aantal Vlamingen dat het afgelopen jaar alcohol dronk van 86 naar 78 procent. Maar gemakkelijk was het ook niet, zelfs voor een ‘gelegenheidsdrinker’: “Vooral tijdens de eerste maanden had ik het er moeilijk mee. Ik voelde me ontwricht en het leven leek plots een stuk saaier te worden. Daarnaast merkte ik dat ik door niet meer te drinken een deel van mijn identiteit kwijtspeelde.”

‘Zonder alcohol is het leven draaglijker. Ik pak mijn problemen sneller aan omdat ik ze niet langer kan vergeten door te drinken’: Evi Hanssen stopte volledig met drinken

‘Ik denk dat veel mensen alcoholist zijn zonder het te beseffen. Je hoeft er geen twintig pinten per dag voor te drinken’

Evi Hanssen en anderen getuigen over hun alcoholvrij leven, en schreven boeken over waarom ze die keuze maakten. “Door dat zo losjes te verkondigen laten ze het wel heel makkelijk klinken”, zegt Tamara Hanegraaf, de weduwe van schrijver Pieter Aspe. “Dat kan hard aankomen bij mensen met een echte verslaving, bij wie het niet lukt om te stoppen.”

Alcohol is immers vaak geen alleenstaand probleem, gaat Hanegraaf verder. Veel mensen met een verslaving vervallen in armoede omdat ze ziek worden of hun werk verliezen. Of de verslaving escaleert in geweld of misbruik. “Mijn stokpaardje is dat we de opvang van alcoholici veel breder zouden moeten organiseren.”

Hanegraaf heeft alvast een concreet voorstel: “Waarom komt er geen telefoonnummer voor familieleden van alcoholici? Een lijn waar mensen anoniem hun hart kunnen luchten, of waar bijvoorbeeld leerkrachten terechtkunnen voor advies?”

Jeroen Perceval: ‘Velen denken: vijf, zes pinten op een avond of een flesje wijn, dat is toch niks. Maak jezelf niets wijs. Je bent je al jaren aan het verdoven’

null Beeld Getty Images/EyeEm
Beeld Getty Images/EyeEm

Fabel of feit? Alcohol vernietigt hersencellen en die krijgt u nooit meer terug

U heeft iets te vieren met vrienden, het is al maandenlang geleden dat jullie nog eens samen op stap konden, de drankjes vliegen over de toog, u wordt wakker en herinnert zich nauwelijks nog iets van de nacht voordien. Een onschuldige black-out, of kunt u uw geheugen ook écht wegdrinken, met een verhoogd risico op dementie tot gevolg?

Bart Schepers (klinisch psycholoog): “In principe veroorzaakt alcohol altíjd hersenschade. Dus ja, je hersencellen gaan kapot door alcohol, en die verloren zenuwcellen krijg je inderdaad nooit meer terug.”

Klaas Arts (gedragsneuroloog): “Rond onze zenuwvezels zit een isolatielaag, de zogenaamde witte stof. Alcohol tast ook die witte stof aan, wat kan leiden tot een inkrimping van de hersenen. Vooral de frontale zones worden extra gevoelig voor alcohol. De schade in dat gebied kan leiden tot cognitieve afwijkingen zoals geheugenproblemen. Plannen en organiseren wordt ook problematisch voor veel drinkers. We zien bovendien gedragsveranderingen en een beperkt vermogen om ruimtelijke informatie te analyseren en te reproduceren, bijvoorbeeld met een tekening.”

Bron:dagblad de morgen

Onderzoek: relatie tussen alcohol en kanker bij niet veel mensen bekend

Veel Nederlanders weten niet dat alcohol een belangrijke oorzaak van kanker is, concludeert het Trimbos-instituut in nieuw onderzoek. Slechts 37 procent van de 6000 mensen die het instituut liet ondervragen over hun kennis van alcoholschade legt die relatie. Nog geen derde van de ondervraagden weet dat het drinken van een glas alcohol per dag de kans op borstkanker vergroot.

Redactie Gezond 03-02-23, 01:02 Laatste update: 01:19

Volgens het kennisinstituut valt er nog veel winst te behalen in vergroting van de kennis op dit gebied. ,,Dit zou bijvoorbeeld kunnen door het verplicht vermelden van gezondheidswaarschuwingen over alcohol en kanker (‘Alcohol vergroot het risico op darmkanker’) op etiketten van alcoholhoudende dranken, aangezien dit het bewustzijn en de intentie om minder alcohol te drinken kan vergroten, ook bij overmatige en zware drinkers”, aldus Trimbos.

Uit het onderzoek komt verder naar voren dat 52 procent van de ondervraagden weet dat alcoholgebruik de kans op een miskraam, huilbaby en leer- en gedragsproblemen bij het kind kan verhogen. ,,Meer voorlichting over de risico’s van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap is nodig, met name bij volwassenen met een kinderwens of die in verwachting zijn.” Volgens het instituut kunnen zorgprofessionals een belangrijke rol spelen ,,in het signaleren en bespreekbaar maken van alcoholgebruik rondom de zwangerschap, waarbij zij de nulnorm van de Gezondheidsraad als hulpmiddel kunnen gebruiken”.

Bron:AD

Steeds meer mensen belanden laveloos op de spoedeisende hulp. ‘Vuurwerk? Het is alcohol, alcohol, alcohol’

Het aantal mensen (vaak jongeren) dat op de spoedeisende hulp beland door alcohol neemt in rap tempo toe. Artsen in Utrecht maken zich grote zorgen. Trouw liep een zaterdagavond mee in het Diakonessenhuis. ‘Het is een bizarre legale drug.

De geur van urine is niet te harden. Twee ambulancebroeders rollen een brancard met een jongvolwassen man naar kamer 2. De patiënt strompelt zelf naar het bed, terwijl spoedeisende hulparts Trudy van Dijken (41) wat zaken doorneemt met de nachtploeg. “Deze meneer was hier gisteravond ook”, vertelt ze haar collega’s.

Stomdronken en onder de ontlasting kwam hij een dag eerder binnen in een witte lijkenzak, die werd gebruikt vanwege de stank. De zak was twintig centimeter opengeritst. Nu is diezelfde man er alweer. “Hij heeft last van hevige ontwenningsverschijnselen en kreeg daarbij een epileptische aanval”, zegt Van Dijken. Ze betreedt met haar collega’s de kamer en vraagt beleefd: “Heeft u leverproblemen door uw alcoholgebruik?”

Meer en meer alcoholslachtoffers

Het is zaterdagavond iets na elf uur, op de spoedeisende hulp van het Diakonessenhuis in Utrecht. Vanaf deze tijd stromen de alcoholgevallen één voor één binnen. Vaste prik. Laveloos en soms een tikje agressief, of juist in diepe slaap. De benevelde patiënten kampen met breuken door een val van de fiets of trap, een blauw oog na uitgaansgeweld of een vergiftiging omdat ze niet stopten met drinken.

Artsen zien vaker ernstig letsel na alcoholgebruik. Het aantal bezoeken op de spoedeisende hulp na ongevallen met alcohol is de laatste tien jaar met 55 procent toegenomen, blijkt uit onderzoek van VeiligheidNL.

null Beeld Anne Blaak
Beeld Anne Blaak

De coronajaren vlakten de cijfers af. Tussen 2010 en 2019 ging het om een stijging van liefst 89 procent. Sinds de kroegen weer open zijn, zien Utrechtse artsen dat de zorgwekkende trend doorzet. De stijging zit vooral in verkeersongelukken, met name met de fiets. Een eenduidige verklaring is er niet, maar mogelijk spelen een betere registratie en bestuurders die vaker rijden onder invloed een rol.

Foto van studenten

Alcoholgevallen zijn niet de leukste, zegt Van Dijken op een rustig moment droogjes. “Vaak zijn ze hier om te ontnuchteren. Er is weinig eer aan te behalen.” De arts − vriendelijke blik, golvend rossig haar − drinkt zelf nauwelijks. “Mede om wat ik hier allemaal tegenkom.”

Meestal treft ze op de ‘spoed’ benevelde patiënten aan met letsel door ongelukken. “Botbreuken of een hoofdwond na een val van de fiets bijvoorbeeld. Of iemand die met wijn op een paar treden mist op de trap thuis. Het meesten registreren we niet eens onder de noemer alcohol.”

Van Dijken komt ook alcoholgerelateerde aandoeningen tegen, zoals een ontstoken alvleesklier. Ernstige ontwenningsverschijnselen ziet ze ook. “Dat uit zich in verwardheid of epileptische aanvallen.”

In het weekend zijn het jongeren en jongvolwassenen die laveloos binnenstrompelen. “Regelmatig zijn ze niet meer aanspreekbaar. Dan vraag ik anderen die erbij zijn om een foto te maken. Anders zijn ze alles morgen weer vergeten en denken ze: ach, het viel wel mee.”

Onderkoeld op straat

Verpleegkundige Ruben van der Mel (28) loopt even binnen. Hij is in opleiding en vertelt over de jongvolwassen man die een dag eerder binnen werd gedragen in een lijkenzak vanwege de stank. De man was gevonden op straat, onderkoeld en stomdronken. Dat kan gevaarlijk zijn, zegt Van der Mel. “Soms beginnen omstanders te reanimeren, omdat ze denken dat iemand dood is.”

Trudy van Dijken kijkt op de schermen in de ‘cockpit’ van de spoedeisende hulp in Utrecht. Beeld Tijmen Berens
Trudy van Dijken kijkt op de schermen in de ‘cockpit’ van de spoedeisende hulp in Utrecht.Beeld Tijmen Berens

Toen de patiënt aan het einde van de avond weer op zijn benen kon staan, belde het ziekenhuis een taxi. “Hij wilde nog even langs de Albert Heijn…” De verpleegkundige is nog niet uitgepraat als arts Van Dijken een andere jongeman binnenkrijgt. “Oogletsel nadat hij is geslagen”, vertelt ze. “Er was alcohol in het spel, ook softdrugs. Ik weet niet wat er precies is gebeurd.”

‘Het is alcohol, alcohol, alcohol’

Met de jaarwisseling in aantocht houden Van Dijken en haar collega’s hun hart vast. “Koningsnacht en de jaarwisseling zijn de bizarste avonden en nachten van het jaar.” Op één vuurwerkslachtoffer komen grofweg drie drugspatiënten binnen en tien alcoholgerelateerde letselgevallen, schatten de artsen. “Vuurwerk? Het is alcohol, alcohol, alcohol.”

Het baart haar zorgen. “Het meeste moeite heb ik met het beeld in de maatschappij dat alcohol oké is”, zegt Van Dijken. Maar hoe vaak alcoholpatiënten ook terugkomen, het frustreert haar niet. “Nee, je wilt als arts iedereen helpen, hoe vaak diegene hier ook komt. Maar triest is het wel.”

Samenwerking met Jellinek

De arts werkte eerder in een verslavingskliniek in Amsterdam, dus ze weet waar ze het over heeft. “Er zitten heel vaak allerlei onderliggende problemen onder. Geldzorgen, ouders die stevig drinken, depressie. Daarom oordeel ik als arts nooit over de patiënt.”

De afgelopen jaren is het Diakonessenhuis intensiever gaan samenwerken met verslavingsinstelling Jellinek. Bij het vermoeden van een verslaving bieden ze een behandeling aan. Het lijkt te werken, zegt Van Dijken. “Ik schat, en dat is een grove schatting, dat de helft erop ingaat. Alle ziekenhuizen zouden dit moeten doen.”

Toch blijft het dweilen met de kraan open. “Alcohol is eigenlijk een bizarre legale harddrug. Als het nu op de markt was gekomen, zou het nooit worden toegelaten.”

Om de privacy van patiënten te waarborgen zijn alle voorbeelden uit dit artikel onherleidbaar gemaakt in afstemming met het ziekenhuis.

Bron: dagblad trouw

Het verband tussen alcohol en kanker

De consumptie van alcohol is in onze maatschappij algemeen geaccepteerd. Dit is zorgwekkend omdat alcohol een risicofactor is voor kanker.

  • Hoeveel alcohol drinken Nederlanders?

Ongeveer 8 op de 10 Nederlanders drinkt wel eens alcohol en maar liefst 1 op de 10 is een zware drinker, dit blijkt uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Hoeveel Nederlanders sterven er jaarlijks door alcohol?

De schade die alcohol veroorzaakt is groot. Volgens de WHO sterven er jaarlijks zo’n 4.750 mensen in Nederland aan alcoholgerelateerde oorzaken. Alcohol verhoogt ook het risico op verschillende kankersoorten, waaronder de veelvoorkomende vormen darm- en borstkanker.

Hoe schadelijk is alcohol voor de gezondheid?

Voor veel mensen hoort alcohol bij het dagelijks leven. Maar weinig mensen realiseren zich hoeveel schade alcohol aanricht. Zo wordt 1 op de 14 van de vroegtijdige sterfgevallen (onder de 65 jaar) in Nederland veroorzaakt door alcohol. Alcohol is dan ook een van de belangrijkste (te voorkomen) risicofactoren om te overlijden aan een ziekte. Voor personen jonger dan 40 jaar is alcohol zelfs de grootste oorzaak van sterfte.

De Wereldgezondheidsorganisatie bracht begin 2014 een rapport uit waarin stond dat in 2012 alcohol wereldwijd verantwoordelijk was voor één op de twintig sterfgevallen, wat neerkwam op 3,3 miljoen doden. Dit is meer dan sterfte veroorzaakt door HIV/AIDS, geweld en tuberculose tezamen. De consumptie van alcohol kan leiden tot een verhoogd risico op wel 200 verschillende ziekten, waaronder diverse soorten kanker.

Wat is het verband tussen alcohol en het risico op kanker?

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat alcohol het risico kan verhogen op mond- en keelkanker, strottenhoofdkanker, darmkanker, slokdarmkanker, leverkanker en borstkanker, waarbij elk glas alcohol het risico op kanker al verhoogt. Daarom raadt het Wereld Kanker Onderzoek Fonds het drinken van alcohol af. Als men toch alcohol wil drinken, dan adviseren wij vrouwen om niet meer dan 1 glas per dag te drinken en mannen niet meer dan 2 glazen, en daarnaast enkele dagen per week alcoholvrij te houden (4). Bij deze hoeveelheden alcohol wordt het risico op gezondheidsschade beperkt, maar niet uitgesloten.

Een groot percentage van de gevallen van kanker in westerse landen zou voorkomen kunnen worden als niemand alcohol zou drinken. Het zou bijvoorbeeld gaan om 27% van de gevallen van darmkanker, 22% van de gevallen van borstkanker, 41% van de gevallen van mond- en keelkanker en maar liefst 51% van de gevallen van slokdarmkanker. Tezamen gaat het in Nederland jaarlijks om ongeveer 5.000 gevallen van kanker die in verband staan met alcoholconsumptie (5).

Waarom veroorzaakt alcohol kanker?

Een mogelijke verklaring waarom alcohol het risico op kanker kan verhogen is dat er bij de afbraak van alcohol in ons lichaam kankerverwekkende stoffen (aceetaldehyde) ontstaan. Ook verstoort alcohol de reparatieprocessen van ons DNA. Beschadigingen aan het DNA kunnen uiteindelijk tot kanker leiden. Daarnaast verhoogt het drinken van alcohol het niveau van de hormonen oestrogeen en androgeen (geslachtshormonen), die het risico op hormoongerelateerde kankersoorten zoals borstkanker verhogen. Alcoholconsumptie is extra schadelijk in combinatie met roken.

Het drinken van alcohol is een geaccepteerd risico

Het drinken van alcohol wordt in onze maatschappij als “normaal” beschouwd. De bijbehorende risico’s worden door zowel de consument als de overheid nog steeds geaccepteerd. Maatregelen van de overheid die ons moeten beschermen tegen onvrijwillige risico’s zoals aardbevingen of overstromingen, zijn erop gericht dat ons risico om hieraan te overlijden niet meer dan 1 op 1 miljoen is. Voor risico’s waaraan we ons vrijwillig blootstellen is het geaccepteerde niveau al hoger, namelijk 1 op duizend (bijvoorbeeld skiën). Maar voor alcohol accepteren we een sterfterisico van 1 op 14!!!

Niet iedereen in Nederland is goed op de hoogte van de relatie tussen alcohol en kanker. Uit onderzoek blijkt dat maar liefst 78% van de Nederlanders niet weet dat alcohol drinken het risico op kanker verhoogt. Uit onderzoek van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) blijkt dat 1 op de 10 van de deelnemers zelfs denkt dat alcohol het risico op kanker kan verlagen.

Feiten en cijfers over alcoholconsumptie in Nederland.

  • Van de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder drinkt 76,7% wel eens alcohol.
  • Van de Nederlanders valt 11,5% in de categorie zware drinker. Voor vrouwen betekent dit dat zij minstens één keer per week vier of meer glazen alcohol op een dag drinken en voor mannen geldt één keer in de week zes of meer glazen op een dag.
  • We drinken gemiddeld 1,4 glas alcohol per dag, wat neerkomt op zo’n 7 liter pure alcohol per jaar.
  • Alcoholmisbruik komt meer voor onder hoogopgeleiden (hbo of hoger) dan onder laagopgeleiden.

Data-experiment: alcohol in 1 op de 5 filmpjes die tiener op TikTok ziet

31 augustus 2022

In bijna 1 op de 5 filmpjes die een fictieve 13-jarige op TikTok ziet, wordt gedronken, geproost of is op een andere manier alcohol te zien. Dit blijkt uit een experiment dat we deden op het razend populaire sociale media-platform. Staatssecretaris van Volksgezondheid Maarten van Ooijen is geschokt: “Dit is dramatisch.”

Onderzoeksjournalisten van Pointer openden een TikTok-account als 13-jarige en scrolden een uur lang op het sociale media-platform. Ze voerden zoekopdrachten in als ‘drank challenge’ en ‘drankjes mixen’ om het algoritme van TikTok te voeden en kregen in een uur tijd ruim 200 video’s te zien met drank.

header vet alcohol

Wat ziet Noah (13) aan alcohol op TikTok?

Mediawet achterhaald

Dat er zoveel alcohol te zien is op TikTok is opmerkelijk, omdat het op televisie bij wet verboden is om voor 21 uur reclame te maken voor alcohol of tegen een vergoeding alcohol te laten zien, juist om kinderen te beschermen. Voor sociale media is deze wettelijke regel er niet en kan er dus niet gehandhaafd worden. “De Mediawet is opgesteld in een tijd waarin het online aanbod totaal anders was dan dat het nu is”, laat een woordvoerder van het Commissariaat voor de Media weten.

Of de filmpjes reclame zijn vanuit de alcoholsector of dat videomakers gewoon graag filmpjes maken met alcohol, is niet duidelijk. De alcoholindustrie zegt dat zij geen reclame maken op TikTok en ook TikTok geeft bij Pointer aan dat alcoholreclame verboden is op hun platform. Een TikTokker die video’s maakt met de naam ‘Shotje van de week’ zegt erover tegen Pointer“Was het maar waar dat ik ervoor betaald kreeg.” Hij maakt de video’s vooral voor zijn eigen naamsbekendheid en weet dat ook minderjarigen het zien: “Heb je dan een maas in de wet te pakken of doe je gewoon wat je leuk vindt?”

Zelfs onschuldige post heeft invloed op drinkgedrag

Qua invloed op het alcoholgebruik van jongeren maakt het niet uit of het reclame is. Hanneke Hendriks van de Radboud Universiteit deed er onderzoek naar: “Zelfs een vrij onschuldige post, waarin alcohol alleen op tafel staat, bleek de kans dat jongeren gaan drinken te verhogen en dit soort video’s zijn veel extremer.”

“Dit is dramatisch”, zegt ook staatssecretaris Volksgezondheid Maarten van Ooijen. Hij probeert in lijn met het Preventieakkoord het alcoholgebruik onder tieners juist rigoureus omlaag te brengen, omdat het schadelijk is voor het ontwikkelende brein. “Dat kinderen dit zien, moeten we niet willen.” Van Ooijen gaat ernaar kijken, maar is weinig hoopvol: “Het is praktisch heel ingewikkeld in een online social media-omgeving om dit terug te dringen. Het wordt dus niet eenvoudig om dit uit de tijdlijn van kinderen te krijgen.”

Benieuwd wat een 13-jarige te zien krijgt? En hoe de TikTokkers en het platform zelf reageren? Klik hier voor het interactieve verhaal of kijk zondag 11 september om 22:10 uur bij KRO-NCRV op NPO2.

Tirza’s moeder (66) was verslaafd aan alcohol: “Mijn neefjes zeiden dat oma soms raar deed als ze oppaste”

Drie jaar geleden ontdekte Tirza (39) dat haar moeder Jantien (66) een stiekeme drinker was. “In plaats van haar verdriet om het verlies van mijn vader te delen, zocht ze troost in de fles.”

“Achteraf schonk mijn moeder wel heel vaak toevallig nét een wijntje in als ik op visite kwam. Ze was ook steeds vroeger erg lollig. In het begin zocht ik daar niks achter. Ik houd zelf ook van een biertje op een zomers terras of een glas wijn bij een diner. Ik was allang blij dat mijn moeder het na de dood van mijn vader thuis voor zichzelf gezellig maakte. Na zijn overlijden vreesde ik dat mama zou vereenzamen. Ik vond het een geruststellend idee dat ze ’s middags de open haard aanstak en een lekker glas rood voor zichzelf inschonk. Hoe problematisch dat inmiddels was geworden, wist ik niet. Dat wist ze perfect te verbergen. Door allerlei trucjes viel haar overmatige drankgebruik niet op voor de omgeving. Tot ze zo ver heen was dat er niets meer te verbloemen viel.

EERST ZO BEWONDERENSWAARDIG STERK EN POSITIEF

Acht jaar geleden overleed mijn vader aan de gevolgen van darmkanker. Hij was al jaren ziekelijk en mijn moeder was mantelzorger. Dat hij hieraan zou sterven, wisten we. Toch kwam het moment, net na een operatie, voor ons allemaal als een schok. Mijn zusje Anna en ik maakten ons vooral zorgen om onze moeder. Na een harmonieus huwelijk van 37 jaar kwam ze alleen te staan. We werken allebei, hebben drukke, actieve levens en we wonen ook nog eens te ver weg om even spontaan langs te wippen.

Maar mama wuifde onze ongerustheid weg. Ze zei dat ze stiekem een beetje uitkeek naar tijd voor zichzelf. Ze had haar hele leven gezorgd, eerst voor een groot gezin met jongere broers en zusjes, toen voor twee kinderen en tot slot voor een zieke man. Ze wilde eindelijk dingen doen die ze zelf leuk vond. Ze ging op dans- en schilderles, en als ik af en toe met mijn dochter langskwam, was dat voldoende. Verder paste ze met plezier op mijn neefjes van toen drie en vier, als mijn zus en zwager er even tussenuit wilden. Kortom, ze was bewonderingswaardig sterk en positief.

Misschien wel iets te. Ze nam weinig tijd om te rouwen en stortte na een jaar of twee, drie toch in. Later verklaarde ze dat ze zich van de een op de andere dag ineens zo eenzaam en depressief voelde. De stilte overviel haar. In plaats van dat te delen met mijn zusje en mij, zocht ze haar troost in de fles. In haar geval pinot noir. Líters pinot noir. Het begon met een paar wijntjes tijdens het koken en avondeten, maar dat verschoof al snel naar de lunch. Tot ze helemaal geen rem meer had. Werd ze verdrietig wakker, dan zette ze eerst koffie, maar spoelde meteen erna de narigheid weg met een glas wijn. Geleidelijk aan had ze meer nodig. Had ze iets speciaals of akeligs, dan tikte ze zo een halve fles port weg. Ondertussen hadden wij geen idee.

ZE BLEEK VERSLAAFD GERAAKT AAN ALCOHOL

Alcohol is net zo verslavend als drugs, maar je hoeft geen dealer thuis te laten komen. Je kunt jouw shot bij elke supermarkt verkrijgen. Mama kocht eerst alleen flessen, later koos ze voor kartonnen drieliterpakken. Die liet ze bezorgen of haalde ze bij de slijterij, toen ze nog autoreed. Grote voordeel: het was goedkoper en na gebruik kon het pak zo bij de oude kranten. Scheelde een hoop gesjouw en smoesjes over een feestje bij de glasbak. Want dat excuus gaf ze mij ook steeds als ik haar betrapte met tassen vol glaswerk. Dan had ze nét de avond ervoor een festiviteit gehad of waren de buren langsgekomen om te pimpelen.

Er was in ieder geval altijd een reden waarom er allemaal lege flessen naast de koelkast stonden. Later hoorde ik dat ze expres twee wijnglazen op het aanrecht zette, zodat ze een alibi had voor als één van ons onverwachts zou langs komen. Aan de telefoon merkte ik wel dat ze soms onduidelijk sprak of wat afwezig reageerde. Ik vermoedde dan dat ze wel een wijntje te veel op had, maar had nooit verwacht dat ze echt alcoholverslaafd was. Ik zag haar als een slimme vrouw, die goed in staat was verstandige keuzes te maken.

Dat vertrouwen daalde toen zusje Anna en ik steeds meer signalen kregen dat het helemaal niet zo goed ging met mama. Regelmatig wekte ik haar als ik belde, dan was ze midden op de dag ingedut. En mijn neefjes, nog te jong om precies onder woorden te brengen wat er scheelde, zeiden wel dat oma soms raar deed als ze een dagje op hen paste, zoals ineens hard lachen of in slaap vallen op de bank. Of ze liep ‘alsof ze op de kermis was’, omdat ze zo waggelde. Anna en ik hebben toen nog even gedacht dat ze misschien leed aan een beginstadium van Parkinson.

IN SLAAP VALLEN TIJDENS DE VERJAARDAG VAN HAAR KLEINDOCHTER

Ook bleek mijn moeder een keer met drank op in de auto te hebben gereden. Ze werd op tijd door de politie van de weg gehaald, omdat ze zo slingerde. Godzijdank had ze nog niets veroorzaakt, noch bij zichzelf, noch bij een ander. Maar dat was wel een heel harde waarschuwing. Ze heeft daarna nooit meer zelf gereden. Ze was inmiddels genoeg geschrokken, maar kon het niet opbrengen om nuchter te blijven. Tegen mijn zusje en mij had ze overigens niet verteld dat ze met een te hoog promillage was gesnapt. Ze zei dat ze een black-out had gehad achter het stuur en daarna niet meer in de auto durfde te stappen. Voor ons weer een bewijs van een mogelijke hersenziekte.

De waarheid hoorden we pas drie jaar geleden. We vierden de sweet sixteen-verjaardag van mijn dochter Emma. Oma was er ook en zat uiteraard gezellig aan de wijn. Ze liep af en aan naar de keuken om haar glas bij te vullen en stapte zelfs over op wit toen mijn voorraad rood was geslonken. Ze werd steeds uitbundiger, sprak met luide stem en viel af en toe zelfs in slaap op de bank. Ik zag dat mijn dochter zich vreselijk geneerde. Voorzichtig trok ik mijn moeder weg van het feest, de keuken in.

Ineens begreep ik het: haar wonderlijke gedrag, het vele vergeten van afspraken. Zou het door die wijntjes komen? Ik vroeg of ze vaker zo veel dronk en zo ja, of ze nog wel zonder kon. Het leek wel alsof mijn moeder blij was met deze vraag, want ineens gaf ze alles toe: dat ze al bijna zes jaar stiekem dagelijks dronk. Dat ze inmiddels echt verslaafd was, maar dat haar afhankelijkheid van drank geheimhouden voor de buitenwereld steeds moeilijker werd. Dat haar alcoholgebruik gemiddeld zo’n honderd tot honderdvijftig euro per week kostte en dat ze dat had bekostigd met haar spaargeld, waardoor er straks veel minder erfenis voor mij en Anna zou zijn. En het belangrijkste: dat ze nu héél graag hulp wilde.

ONMACHT, VERDRIET, ONGELOOF, WOEDE EN MEDELIJDEN

Wat het met je doet als je hoort dat je moeder alcoholiste is en al die jaren een groot geheim bij zich heeft gedragen, kan ik bijna niet uitleggen. Ik voelde onmacht, verdriet, ongeloof, woede, maar vooral medelijden. Waarom had ze niet eerder met me gedeeld hoe eenzaam ze zich voelde? Waarom had ze zich laten gaan met de alcohol? Ik vond het verschrikkelijk dat mijn lieve moeder zo diep was gezakt.

Anna, mijn zus, was voornamelijk boos. Ze neemt het mijn moeder soms nog steeds kwalijk dat ze zich zo onverantwoord heeft gedragen in de buurt van haar kinderen. Mama heeft mijn neefjes gelukkig nooit mee in de auto genomen, zo slim was ze wel, maar ze heeft wel in hun bijzijn gedronken. Mogelijk was ze flink teut. Dat vindt Anna onbegrijpelijk en onvergeeflijk. Maar ik wil niet zo hard oordelen. Een verslaving is een chronische hersenziekte. Die is venijnig en neemt je verstand over. Het ene moment denk je rationeel en beloof je beterschap, het volgende moment heb je alweer een glas achterovergeslagen.

ZE NOEMT ZICH ‘EEN VERSLAAFDE IN HERSTEL’

Mijn moeder heeft daadwerkelijk professionele hulp gezocht. We hebben contact opgenomen met gespecialiseerde verslavingszorg. Uiteindelijk heeft ze een maand in een kliniek gezeten en een nahulptraject gevolgd. Ook mijn zus en ik hebben familiegesprekken met een therapeut gevoerd om haar zo goed mogelijk te kunnen steunen en helpen.

Mijn moeder is nu al anderhalf jaar clean, waar ik megatrots op ben. Zelf noemt ze zich ‘een verslaafde in herstel’: ze durft niet te zeggen dat ze voor altijd genezen is. Alcohol trekt altijd. Zo haalt ze bewust geen drank meer in huis. Niet voor visite, niet voor verjaardagen of kerst. Er staat geen wijn- of bierglas meer in de kast. Die heeft ze allemaal weggedaan. Ze eet bij mij zelfs geen tiramisu als toetje, ook al is de likeur erin te verwaarlozen. Bang als ze is weer in de verleiding te komen. Ze mag dan wel clean zijn, het gevaar is nooit weg, zegt ze eerlijk. Daarvoor vindt ze wijn nog te lekker en verlangt ze af en toe naar het gevoel van verdoving. Maar ze wil ook nooit meer terug naar het leven van liegen en bedriegen en dat motiveert haar het bij mineraalwater te houden. Ik zal er alles aan doen om haar hierbij te helpen, want een verslaving heb je nooit alleen.”

Bron: weekblad Libelle

Alcohol en kanker

Een van de ambities van KWF is het voorkomen van kanker – daar waar we weten dat het kan –  aangezien 35% van de kankergevallen samenhangt met leefstijl. Factoren zoals roken, zonnen, ongezonde voeding, te weinig beweging en alcohol vergroten namelijk de kans op kanker.

8% van alle gevallen van kanker in Nederland is gerelateerd aan alcohol. Voor veel mensen is het drinken van alcohol een geaccepteerde (sociale) gewoonte. 57% van de Nederlanders is zich er echter niet van bewust dat het drinken van alcohol het risico op veel vormen van kanker vergroot. En de kans daarop stijgt met ieder glas.

Minder gewoon

KWF begrijpt dat veel mensen bij alcohol denken aan gezelligheid of ontspanning. Maar de feiten liegen er niet om. Minder alcohol drinken draagt bij aan minder kanker. Wij vragen daarom aandacht voor een gewoonte die we als samenleving misschien minder gewoon zouden moeten vinden.

Gezonde Generatie

Onze kinderen groeien op in een maatschappij waarin vooral de voordelen van alcohol worden benadrukt, de meeste gezondheidsnadelen blijven echter onderbelicht.

Als onderdeel van het programma de Gezonde Generatie zet KWF zich samen met de Maag Lever Darm Stichting (MLDS) in op meer bewustwording in de samenleving en op maatregelen die een omgeving mogelijk maken waarin het voor jongeren makkelijk en normaal is om geen alcohol te drinken.

Door de sociale norm en omgeving te veranderen en meer aandacht te geven aan de gezondheidsschade en de invloed van volwassenen op alcoholgedrag van minderjarigen, vergroten we de kans dat de volgende generatie als volwassenen minder vaak en minder veel zullen drinken. Hiermee draagt KWF bij aan het verder voorkomen van kanker.02 mei 2022

Gezonde Generatie

Een samenleving waarin het voor jongeren makkelijk en normaal is om geen alcohol te drinken. Daar zetten wij ons samen met de Maag Lever Darm Stichting voor in, als onderdeel van het initiatief de Gezonde Generatie. Lees meer over dit initiatief

Bron:KWF

Ex-alcoholverslaafde Saskia: ‘Altijd de vraag “hoezo drink jíj geen alcohol?” Daar gaan we weer dacht ik…’

Een paar weken geleden stond ik in een gezellige après-ski tent in Oostenrijk te genieten van een heerlijke tonic in een mooi wijnglas met leuk gezelschap, totdat ik werd aangesproken met de vraag ‘wat drink jij nou?’ Dus ik antwoordde ’tonic’, ‘néé, wat zit erin?’, ‘Tonic,’ zei ik nogmaals. Met veel ongeloof volgde de volgende vraag: ‘Waarom drink jij alleen maar tonic?’ Ik bespeurde al enige irritatie bij mij, omdat ik merkte dat het gesprek een richting in ging waar ik eigenlijk niet heel veel zin in had. Eerst beantwoordde ik nog heel nonchalant ‘omdat ik dorst heb’. Gelach en met enige verbazing kwam die vraag waar ik al op zat te wachten: ‘hoezo drink jíj geen alcohol?’ Daar gaan we weer dacht ik..

‘Waarom drink jij niet?’

Tegelijkertijd merkte ik op dat deze gesprekspartner zelf al een aantal drankjes op had. Ik zei toen doodleuk tegen hem, met opgeheven stem: ‘in de afkickkliniek waar ik een paar jaar geleden zat, hebben ze tegen mij gezegd dat het voor mij een beter idee was om de rest van mijn leven maar geen alcohol meer te gaan drinken.’ En toen viel het gesprek stil… Eén en al ongemak aan de andere kant. ‘Hoe bedoel je precies, helemaal nooit meer een drankje,’ stamelde hij heel voorzichtig. ‘Als ik jou zo zie, kan ik me dat echt niet voorstellen,’ voegde hij eraan toe. Wat een raar antwoord dacht en ik vroeg door: ‘Hoezo niet?’ En zonder enige gene zei hij lachend; ‘Er staat chardonnay op je voorhoofd, en je straalt het ook uit.’ Ik stond met een mond vol tanden, beëindigde het gesprek rustig met een hakkelende zin ‘dat zal wel maar ik drink het dus niet’ en liep weg.

MEER VAN JAN

Tips om beter in slaap te vallenVideo afspelen

Na al die jaren ben ik dit soort gesprekken natuurlijk wel gewend. De gesprekken waar de ander zelf lekker staat te drinken, en waarbij ik merk dat de rem er vanaf is, zorgen wel voor ongemakkelijke situaties. Het valt mij op dat het vaak mensen zijn die zelf best goed innemen, die dit soort vragen dan stellen. Vaak zegt het iets over de persoon zelf, die met dit soort voor hem of haar relevante vragen komt. Het kan zo zijn dat de persoon bijvoorbeeld zelf een verstoorde relatie met alcohol heeft, en er achter wil komen of het misschien problematisch aan het worden is. Of dat ze bevestigd willen worden dat ze een prima relatie hebben met alcohol. En zo misschien hun eigen drank gebruik kunnen bagatelliseren of minimaliseren… Eigenlijk best een interessante dynamiek.

Alcohol is ook een drug

Ik ben niet vaak op een feestje geweest en dat ik de vraag kreeg, ‘hoezo neem jij geen lijntje?’ Of als ik naar buiten ga en er staan een paar mensen te blowen, dat de vraag komt ‘Waarom steek jij die joint niet aan?’ ‘Ga je naar een festival en neem je geen pilletje?’ Dit soort vragen komen mij minder bekend voor. Sterker nog, dit soort vragen voelen meteen ongemakkelijk en ongepast. Hoe kan het dan dat daar minder vragen over gesteld worden, en dat als je gewoon geen alcohol drinkt daar wel vaak een vraag over gesteld wordt?

Ik snap natuurlijk ook wel dat alcohol op elke hoek van de straat te verkrijgen is en dat het wat meer moeite kost om de dealer te bellen. Terwijl alcohol natuurlijk ook gewoon een drug is, alleen dat realiseren we ons vaak niet. In een maatschappij waarbij alcohol toch nog altijd sociaal geaccepteerd is, blijft het voor mij een tegenstrijdig gevoel dat ik mijn alcoholverslaving moet verdedigen naar anderen en uitleggen waarom ik niet drink.

Hoe te ontspannen zonder alcohol. 5 tips

Alcohol kan je op korte termijn helpen ontspannen. Het kalmeert je centrale zenuwstelsel en vertraagt het vermogen van je hersenen om informatie te verwerken.

Het verandert de neurotransmitters in je hersenen, waaronder gamma-aminoboterzuur (GABA), dat je lichaam aangeeft dat je ontspannen bent. Het vermindert ook het energieniveau en vertraagt ​​je motorische functies. Dat is een soort verdoving die aan kan voelen als ontspanning.

Alcohol beïnvloedt het plezier- en beloningssysteem in je hersenen door het dopaminegehalte te verhogen, waardoor je denkt dat je je goed voelt. Dit gevoel van plezier duurt echter maar een paar uur.

Veel mensen melden negatieve lichamelijke en emotionele bijwerkingen na het drinken van alcohol. Als je soms teveel drinkt kun je de onaangename effecten een kater noemen. Als je altijd teveel drinkt krijg je andere symptomen.

  • Moeite met slapen
  • prikkelbaarheid
  • onrust
  • depressie
  • misselijkheid
  • zweten

PsychCentral oppert 4 andere, gezondere manieren om te ontspannen.

  1. Breng tijd door in de natuur
  2. Gebruik meditatie en ademhalingstechnieken
  3. Yoga
  4. Creatieve hobby’s.

Bron: Psych central

Ook één glas alcohol kan gevaarlijk zijn voor ongeboren kind.

Iedereen weet dat alcohol drinken tijdens de zwangerschap wordt afgeraden. Maar toch is er een groep vrouwen die blijft drinken, al is het af en toe een glaasje alcohol tijdens de zwangerschap. Volgens onderzoekers Sylvia Roozen van Maastricht University kan ieder glas alcohol gevaarlijk zijn en is dat vooral in de eerste paar weken van de zwangerschap zo. Dit meldt Algemeen Dagblad.

Juist de eerste weken van de zwangerschap zijn volgens Roozen cruciaal. Juist in die weken is het kindje extra kwetsbaar voor alcohol, dat dan door de dooierzak binnenkomt. Roozen stelt dat vier maanden voor de conceptie al met een gezonde leefstijl begonnen met worden, waaronder het niet drinken van alcoholhoudende dranken.

Foetaal alcohol spectrum stoornis 

Drinkt de moeder tijdens de zwangerschap toch, dan kunnen de hersenen van de foetus beschadigd raken. Veelvuldig alcoholgebruik kan leiden tot permanente stoornissen. Ook kan het kindje te klein, te licht en te kleine hoofdomvang hebben. Ook een wipneus, smalle oogspleetjes en een dunne bovenlip zijn uiterlijke kenmerken beïnvloed door alcohol.

Foetaal alcohol spectrum stoornis is de verzamelnaam voor complicaties die ontstaan door het drinken van alcohol tijdens de zwangerschap. Hoeveel alcohol een moeder drinkt, hoeft niet uit te maken. Ieder ongeboren kind reageert anders.

Bron: Nationale Zorggids

Alcoholgebruik bij tieners zorgt toch voor afwijkende hersenontwikkeling.

Uit nieuw onderzoek blijkt dat alcoholgebruik bij jongeren samenhangt met een versnelde afname van de zogeheten grijze stof in de hersenen. Deze stof is belangrijk om bepaalde cognitieve functies zoals aandacht en geheugen optimaal te kunnen uitvoeren. Het onderzoek is uitgevoerd door de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR), Universiteit Utrecht, Universiteit Leiden en Vrije Universiteit Amsterdam met steun van de Hersenstichting. Dit meldt de Erasmus Universiteit Rotterdam.

“Uit het onderzoek blijkt dat jongeren die regelmatig alcohol drinken een andere ontwikkeling van de grijze stof hebben, onder andere in het frontale (voorste) deel van de hersenen. Dit hersengebied gebruik je om je te kunnen concentreren, beslissingen maken, impulsbeheerding, het opmerken van fouten en het waarderen van beloningen. De gevonden verschillen in hersenontwikkeling kunnen mogelijk deze cognitieve functies beïnvloeden”, zegt hoofdonderzoeker prof. Hanan el Marroun (EUR), verbonden aan Erasmus Universiteit Rotterdam.

Hersenscans van jongere proefpersonen 

Om de effecten op langere termijn te kunnen onderzoeken, gebruikten de onderzoekers data van drie eerder uitgevoerde studies. Bij deze studies werden er door de jaren heen hersenscans van jongere proefpersonen gemaakt. Deelnemers aan de studie waren tussen de 8 en 29 jaar oud. Mede-hoofdonderzoeker prof. Ingmar Franken (EUR): “Door jongeren te volgen vanaf een vroege leeftijd, konden we volgen hoe hun hersenen zich ontwikkelden vanaf het moment dat ze alcohol gingen gebruiken. Doordat er data beschikbaar waren van het moment voordat ze alcohol gingen drinken, konden we het effect van alcohol op de hersenen beter in kaart brengen.”

Alcoholbeleid voor jongeren 

Alhoewel het onderzoek een verband laat zien tussen alcoholgebruik en hersenontwikkeling, is het moeilijk om een oorzakelijk verband vast te stellen. Daarvoor is meer onderzoek nodig. “Wel laat dit onderzoek zien dat we de goede weg zijn ingeslagen met het alcoholbeleid voor jongeren. We hopen dat deze wetenschappelijke gegevens gebruikt worden in de preventie-strategie om zo mogelijke schadelijke gevolgen van alcohol te verminderen.”

Door: Nationale Onderwijsgids