Advies RIVM: geen alcohol meer in de supermarkt.

Het verbod op drankverkoop in de supermarkt na 20.00 kan wat het RIVM betreft de deur uit. Zij zien liever dat de Nederlandse bevolking überhaupt geen alcohol meer bij de buurtsuper kan krijgen.

Het RIVM wil de volksgezondheid opkrikken, want een groot deel van de Nederlandse bevolking heeft overgewicht. Aangezien het vooral de zwaardere helft van Nederland is die de bedden in de IC’s bezet houdt, vindt het RIVM dat er ingegrepen moet worden. Om alle coronakilo’s tegen te gaan, wil het gezondheidsinstituut onder andere de btw op suikerhoudende dranken omhoog halen en alcohol uit de schappen van de supermarkt halen. De drank die nu nog bij de super wordt verkocht, zou volgens het RIVM alleen nog bij de slijterij beschikbaar moeten zijn. Goed voor Gall & Gall dus, maar minder fijn voor Albert Heijn.

Op dit moment gaan er jaarlijks zo’n 35.000 Nederlanders de pijp uit door roken, drankmisbruik of overgewicht en gezamenlijk is het drietal verantwoordelijk voor het overgrote deel van alle ziektes in Nederland. Reden genoeg voor drastische maatregelen, vindt het RIVM.

Haalbaar?

Of die maatregelen ook haalbaar zijn wat draagvlak en financiering betreft, zal het RIVM voorlopig worst wezen. “Er is in dit onderzoek niet gekeken naar de haalbaarheid van de maatregelen”, meldde het instituut bij hun advies. Of het dan ook nog doorgevoerd gaat worden, is nog maar de vraag.

  • Bron: Panorama

Gezond eten? Túúrlijk! Alleen jammer dat die alcohol het dan weer verpest

Gezond eten: wie wil dat niet? Maar ja, dat wijntje of likeurtje moet wel kunnen. Toch? Nou ja, veelvuldig alcohol drinken kan leiden tot vitaminegebrek, tot ondervoeding zelfs. ‘Drank maakt echt niemand gezonder’, zegt Bernard van ’t Klooster van Novadic-Kentron.

Gezond eten: wie wil dat niet? Maar ja, dat wijntje of likeurtje moet wel kunnen. Toch? Nou ja, veelvuldig alcohol drinken kan leiden tot vitaminegebrek, tot ondervoeding zelfs. ‘Drank maakt echt niemand gezonder’, zegt Bernard van ’t Klooster van Novadic-Kentron.Arno Heesakkers 11-04-21, 10:30 Bron: BD

  • Gezondheid dit, gezondheid dat, gepingpong over heilzame voeding; moeten we wel of niet biologisch eten, vlees of vegetarisch, is zwarte rijst voedzamer of is witte rijst ook goed? Of toch maar liever quinoa? Steeds meer mensen zijn er mee bezig, met gezond eten, gezond leven. Wat nog te vaak buiten beschouwing blijft is de alcohol. Die slokjes witte wijn tijdens het koken, een glas rode bij het diner en vooruit, ook nog maar dat likeurtje bij de koffie. Gewoon omdat het lekker is, omdat we vinden dat het er bij hoort. 

,,Maar alcohol maakt niemand gezonder”, zegt Bernard van ’t Klooster. Hij is in Oost-Brabant preventiewerker bij Novadic-Kentron, organisatie voor verslavingszorg. Zeker, we weten allemaal dat onverantwoord alcoholgebruik kan leiden tot verslaving, dat drank dan meer kapotmaakt dan je lief is. We weten ook best dat alcohol een rol kan spelen bij het ontstaan van kanker en hart- en vaatproblemen. Maar we staan er minder bij stil dat alcohol eveneens effect heeft op ons eetgedrag.

‘Bij een wijntje eet je doorgaans geen bruine boterham, wel iets wat niet in de schijf van vijf staat’

Diëtist geriatrie en ouderen Ludwien de Brabander van zorgorganisatie Laverhof (onder meer Schijndel en Uden) zei onlangs in deze serie al dat ze schrok van ‘het aantal ouderen dat ’s avonds een borreltje of meer drinkt en soms rond het middaguur al aan de witte wijn zit’. De Brabander probeert ouderen gezonder te laten eten, want zo’n 20 procent van de zeventigplussers is ondervoed. Bij kwetsbare ouderen die afhankelijk zijn van thuiszorg is dat zelfs 30 tot 40 procent. 

En dat komt, zei De Brabander, omdat ouderen te weinig eten, te eenzijdig, niet de juiste voeding. ,,Nou, en dan helpt drank al helemaal niet. Bij zo’n wijntje eet je doorgaans geen bruine boterham, wel een toastje met wat lekkers erop. Meestal dingen die niet in de schijf van vijf staan. Als deze keuzes structureel zijn, ligt ondervoeding op de loer.”

‘Zestigplussers hebben simpelweg meer tijd voor een drankje en komen in meer situaties waar alcohol bij lijkt te horen’

Bij Novadic-Kentron snappen ze de zorgen van de diëtist. Daar zagen ze de afgelopen tien jaar een stijging van hulpvragen van ouderen rondom alcohol. Van ’t Klooster: ,,Wij krijgen meer zestigplussers te behandelen. Zij zijn minder gaan werken of helemaal gestopt en moeten een nieuwe invulling vinden voor al die vrije tijd. Ze kunnen alle kanten op, wandelen of fietsen wanneer ze maar willen. En altijd is daar dan wel ergens een terrasje of cafeetje waar een lekker glaasje lonkt. Ze hebben simpelweg meer tijd voor een drankje en komen in meer situaties waar alcohol bij lijkt te horen.”

Er moet meer aandacht gegeven worden aan de risico’s, vindt de preventiewerker. ,,Vijf jaar geleden al gingen wij met dat doel in de regio Den Bosch praten met onder meer diëtisten en fysiotherapeuten. Zij zien veel mensen, komen ook achter de voordeur. En kunnen helpen om problemen rondom drinken vroegtijdig te onderkennen en signaleren. Dit preventieproject draaide om drie vragen: ‘Drinkt u wel eens, zou u daar wat meer over willen vertellen en krijgt u wel eens opmerkingen van uw omgeving of heeft u zelf wel eens gedacht: moet ik dit glaasje nou wel nemen?’ Soms reageren mensen gefrustreerd: ‘Doe niet zo moeilijk, ik ben met mijn borreltje tachtig geworden hoor’. Je boekt echt niet altijd meteen resultaat, maar het kan wel een eerste aanzet zijn tot nadenken over de vraag hoeveel en wanneer je drinkt.” 

Alcohol bevat nogal wat calorieën, je kunt er sterk van aankomen, maar het heeft weinig of geen voedingswaarde

Ook huisartsen of hun praktijkondersteuners zouden hier wat alerter op kunnen zijn, vindt Van ’t Klooster. ,,Vaak vragen ze hun patiënten wel naar hun drinkgedrag, maar meestal is dat eenmalig terwijl de kracht zit in de herhaling. In elke fase van een mensenleven ontstaan weer nieuwe gewoontes.” 

Terug naar het verband met gezond eten. ,,Om te beginnen kan veelvuldig drinken dus leiden tot ondervoeding. Dat zien wij ook bij mensen met een alcoholprobleem.” Alcohol bevat nogal wat calorieën, je kunt er sterk van aankomen, maar het heeft weinig of geen voedingswaarde, zegt ook de site alcoholhulp.be. ‘Zware drinkers hebben vaak ernstige vitaminetekorten. Overmatig alcoholgebruik gedurende langere tijd leidt ertoe dat het lichaam minder vitamines opneemt. Terwijl het anderzijds bij het verwerken van alcohol juist meer vitamines verbruikt.’

‘Ook bij Novadic-Kentron zien wij regelmatig mensen met een ernstig vitaminegebrek’

Ook het Trimbos-instituut wijst daar op via alcoholinfo.nl. ‘Het gaat vooral om een tekort aan vitamine B1, en in mindere mate om foliumzuur en de vitamines B6, A, D, E en C. De belangrijkste oorzaken: zware drinkers besteden meestal minder aandacht aan hun voeding. En hun lichaam kan door de drank minder voedingsstoffen opnemen.’

Van ’t Klooster: ,,Drinkers eten minder en vaak vooral ongezonde vette of zoete dingen. Ook bij Novadic-Kentron zien wij regelmatig mensen met een ernstig vitaminegebrek. Voor ouderen geldt dan nog dat het lichaam meer moeite krijgt om alcohol af te breken. Zij gebruiken vaker medicijnen en die blijven door de alcohol ook langer in het lichaam. En ze hebben minder lichaamsvocht, waardoor de alcohol minder verdunt, ze sneller op een hoger promillage zitten en langer onder invloed blijven. Dit alles bevordert gezond eetgedrag niet.”

De boodschap die we van jongs af aan krijgen is deze: ‘Alle normale mensen drinken op een normale manier alcohol’. Dus, wie niet drinkt is eigenlijk niet normaal, doet flauw, zeurt, is niet gezellig.Bernard van ’t Klooster, preventiewerker Novadic-Kentron

Dus, wie gezond wil leven én eten moet alcohol laten staan? ,,Dat is maatschappelijk niet even voor elkaar te boksen”, zegt Van ’t Klooster. ,,Alcohol is heel erg verweven met onze leefstijl. De boodschap die we van jongs af aan krijgen is deze: Alle normale mensen drinken op een normale manier alcohol. Dus, wie niet drinkt is eigenlijk niet normaal, doet flauw, zeurt, is niet gezellig, valt min of meer buiten de boot. Wie bijvoorbeeld gaat golfen kan na afloop amper om dat glas wijn heen. Het staat ongevraagd al voor je. Want ja: hoezó niet? Iedereen doet dat toch? Alleen wie zwanger is, bepaalde medicijnen slikt of nog moet autorijden heeft blijkbaar een geldig excuus om niet aan die ‘gezelligheid’ mee te doen.” 
Laatst zat Van ’t Klooster te kijken naar het tv-programma ‘Ik vertrek’, waarin een stel op Sardinië een Bed and Wine wilde beginnen. ,,In elk shot zaten ze met een wijntje in hun hand. Ik dacht: wat gebeurt hier nou eigenlijk?”

‘Wijn bevat antioxidanten wordt er dan gezegd. Ja, die zitten ook in een appel’

De discussie over alcohol is een lastige. ,,Wie zich er tegen uitspreekt wil ‘zeker roomser zijn dan de paus’ en ‘moet niet denken dat iedereen meteen verslaafd is’. En dat laatste klopt, maar wie meer dan een glas per dag drinkt, wordt daar niet beter van. Wijn bevat antioxidanten wordt er dan gezegd. Ja, die zitten ook in een appel. Het punt is dat onze hersenen alcohol lekker vinden, maar ons lichaam ervaart het als een giftige stof en werkt het er zo snel mogelijk uit. Dat krijgt voorrang boven het verteren van voedsel of het opnemen van medicijnen.”

Alcohol drinken is uiteraard niet slechts gewoonte onder ouderen. Het kan al jong beginnen. We geven lang niet altijd het goede voorbeeld. Voetballertjes van een jaar of negen, tien, zien hun ouders na de wedstrijd in de kantine met elkaar aan de bar de derde helft spelen. Zij likken dan zelf nog tevreden aan een ijsje. Van ’t Klooster: ,,Maar dat verandert snel als ze ouder worden, zo’n 80 procent van de volwassen Nederlanders drinkt in meer of mindere mate.”

Het zou verstandig zijn als we met zijn allen het drinken door jonge mensen zo lang mogelijk proberen uit te stellen. Als ze er dan tóch mee beginnen dan zo laat mogelijk.Bernard van ’t Klooster, preventiewerker Novadic-Kentron

Maar sport en alcohol, is dat nou echt zo’n logische combinatie? ,,Dat moet je je zeker afvragen. Gelukkig stoppen steeds meer sportverenigingen met het schenken van alcohol, of ze doen het in elk geval niet meer op de geijkte kindertijden. Sportbond NOC*NSF adviseert dit ook. Sommige gemeenten nemen bepalingen voor het matigen van alcohol op in tapvergunningen voor sport- of culturele activiteiten. Maar ja, dat moet dan nog wel gehandhaafd worden en dat zal beter lukken als verenigingen er zelf ook achter staan.”

Dat alcohol gemakkelijk te krijgen is helpt niet. ,,Winkeliers zouden het niet voor het grijpen moeten leggen en het zou verstandig zijn als we met zijn allen het drinken door jonge mensen zo lang mogelijk proberen uit te stellen. Als ze er dan tóch mee beginnen dan zo laat mogelijk.” 

Wat een béétje helpt is corona. ,,Er mag na acht uur ’s avonds geen alcohol meer verkocht worden, we mogen na negenen de straat niet meer op en de kroegen zijn sowieso dicht. Die ingreep in ons sociale leven scheelt zeker een aantal borrels, bij gezelligheidsdrinkers dan toch.”

Bron: Brabants Dagblad

Studie • Niet cannabis maar alcohol tast hersenen jongvolwassen aan

Wellicht het meest gehoorde argument van tegenstanders van legale wiet is dat cannabis met name jongeren zou beroven van hun gezonde verstand. Letterlijk; er zou bij adolescenten en jongvolwassen schade aan de hersenen optreden door cannabisgebruik. Uit Amerikaans onderzoek blijkt nu echter dat cannabis niet maar ALCOHOL juist wel verantwoordelijk is voor aantasting van de hersenschors en  cognitieve functies!  

Cannabis versus koning alcohol

Cannabis is in Nederland verboden, maar alcohol kan je overal en altijd legaal kopen. En nog steeds geloven veel mensen dankzij de jarenlange anti-cannabis propaganda van de war on drugs dat wiet ontzettend schadelijk is, zeker voor jonge mensen. Zelfs onze VVD-premier zei ooit dat je niet aan wiet moet beginnen ‘omdat het ontzettende rotzooi is en je IQ er lager van wordt en je jong gaat dementeren’. Nee, echt waar!

Wat jammer nou toch dat onze tegenstanders zich zo blindstaren op wiet maar daadwerkelijk blind zijn voor de veel gevaarlijker en legale harddrug alcohol. Ze zouden eens deze nieuwe studie ‘The effects of alcohol and cannabis use on the cortical thickness of cognitive control and salience brain networks in emerging adulthood: A co-twin control study‘ moeten lezen. Is onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Biological Psychiatry.

Welk effect hebben wiet en drank op het jonge brein?

De onderzoekers van de University of Minnesota keken naar de relatie tussen alcohol- en cannabisgebruik en de morfologie (vorm/bouw) van het brein bij jongvolwassenen. Daarvoor analyseerden ze een groep van 436 tweelingen, allemaal 24 jaar oud. Door de frequentie, intensiteit, hoeveelheid en het niveau van beïnvloeding (intoxication) van zowel alcohol als cannabis te bestuderen, waren ze in staat om data te verzamelen over hoe wiet de dikte van de hersenschors beïnvloedt. Die omvang werd gemeten door middel van zogeheten magnetic resonance imaging.

Terwijl ze hun onderzoek verrichtten, hielden de wetenschappers in hun achterhoofd dat andere studies vaak aannemen dat zelfs sporadisch drugsgebruik een impact kan hebben op de hersenstructuur. Tot nu toe echter was dit grotendeels een niet geteste theorie. Bovendien eentje die andere factoren zoals erfelijke risico’s buiten beschouwing laat. Door tweelingen te bestuderen die alcohol én cannabis gebruiken, waren deze onderzoekers in staat om direct te meten hoe de twee verschillende substanties mensen kunnen beïnvloeden.

Dikte van je hersenschors is belangrijk

‘Vooral misbruik van alcohol, maar niet van cannabis, werd geassocieerd met verminderde dikte van de prefontale en frontale mediale cortex. Ook blijkt alcohol het functioneren aan te tasten van de temporale kwab, de sulcus intraparietalis, de insula (of het eiland van Reil, red.), de pariëtale operculum, de precuneus en de pariëtale kwab’, stellen de Amerikanen. Allemaal onderdelen van je harde schijf dus!

We halen ‘m maar weer eens van stal deze klassieker ‘alcohol versus cannabis’. Kort samengevat: wiet is minder schadelijk!

Waarom zijn deze bevindingen belangrijk? Men gaat ervan uit dat intellectuele capaciteiten gerelateerd zijn aan de hersenstructuur ofwel de vorm van je brein, inclusief hoe dik de hersenschors is. Daarom is het heel belangrijk om te begrijpen hoe drugs en andere substanties die dikte kunnen beïnvloeden. Maar in het geval van cannabis lijkt het er gelukkig dus op dat de dikte nauwelijks verandert.

Cannabis is onschuldig, alcohol blijkt echt slecht

‘Er zijn geen significante associaties geobserveerd tussen cannabis en hersenschorsdikte’, stelt het onderzoek van de universiteit van Minnesota glashelder. ‘Deze studie levert nieuw bewijs dat alcoholgerelateerde afnames van de hersenschorsdikte in de gebieden m.b.t. controle/saillantie (een cognitief proces en een vorm van aandacht die het gedrag van een individu naar of van een bepaald object, waargenomen gebeurtenis of uitkomst motiveert of voortstuwt, red.) waarschijnlijk voortkomen uit de blootstelling aan alcohol.’

Ook is er sprake van premorbide kenmerken van de genetische aanleg voor alcoholisme’, schrijven de onderzoekers. Ze wijzen erop dat deze twee vastgestelde alcoholgerelateerde invloeden op het brein van jongvolwassenen ‘belangrijke en aanvullende implicaties hebben ten aanzien van het volksgezondheidsbeleid en de preventie van drankgebruik door jongeren’.

Nog meer wetenschappelijk bewijs

Klare wijn dus, die hier geschonken wordt door de onderzoekers. Bovendien sluiten hun bevindingen aan bij eerdere studies. Als er sprake is van schade aan de vorm en het functioneren van het jonge brein, komt dat waarschijnlijk door alcohol en niet van cannabis

Zo stelt het literatuuronderzoek ‘Meta-analysis: Cannabis Exposure Not Associated With Residual Adverse Impact On Cognitive Performance‘ in het vakblad JAMA Psychiatry in 2018: ‘Associaties tussen cannabisgebruik en cognitief functioneren bij adolescenten (tussen 10 en 20 jaar, red.) en jongvolwassenen (tot 25 jaar) zijn gering en wellicht van twijfelachtige klinische betekenis voor de meeste individuen.’

Russen die zich laten vaccineren mogen 42 dagen lang geen alcohol drinken en dat is een probleem.

Russen die zich het Spoetnik V-coronavirusvaccin laten toedienen, mogen 42 dagen lang geen alcohol drinken. Dat heeft de Russische consumentenwaakhond Rospotrebnadzor eerder deze week bekendgemaakt. Ook roken wordt afgeraden.

Met de feestdagen in het verschiet staan vele Russen voor een dilemma. Want met de consumptie van 14,5 liter pure alcohol pro capita en per jaar zit Rusland nog altijd in het globale kop-peleton van alcoholverslindende naties.

De voorbije tien jaar heeft het land nochtans de grootste campagne tegen alcoholmisbruik uit zijn geschiedenis gevoerd. De campagne moest onder meer de zware consumptie van sterke dranken tegengaan. Bedoeling was de totale alcoholconsumptie over een periode van tien jaar te halveren.

Ononderbroken reeks sensibiliseringscampagnes tegen alcoholverslaving

Alcoholverslaving was tot in 2014 één van de oorzaken van het verontrustend hoge sterftecijfer onder Russische mannen. Meer dan 50% van alle kinderen in een gemiddeld Russisch weeshuis leed toen nog aan het foetaal alcoholsyndroom, dat wordt veroorzaakt door een overdreven opname van alcohol tijdens de zwangerschap.

Volgens een aantal studies hadden Russische mannen in vrijheid een kleinere overlevingskans dan in de gevangenis. Alcohol werd daarbij als de grote schuldige bestempeld.

Maar een ononderbroken reeks sensibiliseringscampagnes heeft de voorbije jaren zijn vruchten afgeworpen. Tussen 2006 en 2017 daalde het aantal alcoholgerelateerde overlijdens van 28.000 tot 6.700. De levensverwachting van Russische mannen steeg tussen 2005 en 2018 van 59 tot 68 jaar. In 2016 werd 43% minder alcohol gedronken dan 13 jaar eerder. Toch dronken mannen dat jaar nog gemiddeld 153 flessen vodka, voor vrouwen was het equivalent 52 flessen.

Lockdowns zorgden voor kentering

De lockdowns hebben nu echter voor een kentering gezorgd. De verkoop van samogan-apparatuur, om thuis zelf alcohol te brouwen, is sinds de start van de pandemie de hoogte ingeschoten. Ook de verkoop van bier (+25%) vodka (+31%) en whisky (+47%) is de voorbije maanden aanzienlijk toegenomen.

Omdat het vaccin in twee doses wordt toegediend en er tussen beide injecties 21 dagen zitten, mag in totaal 42 dagen dus geen alcohol worden gedronken.

Source: BusinessAM

‘Let op overmatig alcoholgebruik tijdens de coronacrisis’

Door de coronacrisis is ongeveer 20 procent van de bevolking meer alcohol gaan drinken. Dat blijkt uit onderzoek van het Trimbos Instituut naar het drankgebruik tijdens de eerste golf van het coronavirus.

“We zijn meer gaan thuiswerken en dat levert bij veel mensen meer stress op”, aldus Arthur Kleisterlee, preventiemedewerker bij Mondriaan.

Opvallend is dat ook bij zorgpersoneel de alcoholconsumptie is toegenomen. De mensen die aan de frontlinie van de coronacrisis staan, ervaren veel stress. Alcohol wordt dan doorgaans gebruikt als een middel om te ontspannen, vertelt Kleisterlee.  

Drinkpatroon
Meer in het algemeen ziet hij dat bij specifieke groepen, zoals mensen met psychische aandoeningen of stressvolle beroepen, een grotere kans bestaat om door de coronacrisis negatieve gevoelens te ervaren. Het gaat dan om onzekerheid, stress, eenzaamheid of verveling. Die kunnen leiden tot een toename van alcoholgebruik. Als dit structureel gebeurd, kan dit volgens Kleisterlee tot problemen leiden. “Je creëert dan een nieuw drinkpatroon dat na de coronacrisis niet snel zal veranderen omdat je er eenmaal aan gewend bent.”

Drinken bij kinderen
Doordat de horeca dicht is, kan alcohol alleen nog maar thuis genuttigd worden. Een bijkomend gevolg hiervan is dat kinderen meer geconfronteerd worden met het gebruik van alcohol door hun ouders. “Je moet je afvragen welk signaal je je kind wil meegeven. Als we weten dat alcohol slecht is, wil je voorkomen dat een volgende generatie alcoholgebruik als normaal gaat ervaren.”

Bron: Limburgs Dagblad

Artsen op spoedeisende hulp: ‘Alcoholverbod, dát helpt met oud en nieuw’

Wat écht zou helpen om de werkdruk in het ziekenhuis te verlichten tijdens oud en nieuw, is een alcoholverbod. Dat zeggen de artsen van een van de grootste spoedeisende hulpen van Nederland, die in het Haagse HMC.

Vechtpartijen onder invloed van drank, alcoholvergiftiging, comazuipen en dronken valpartijen. ,,Het is het alcoholgebruik en de letsels die hierdoor ontstaan die vooral zorgen voor een toename van de werkdruk tijdens oud en nieuw”, zeggen de artsen en verpleegkundigen van de spoedeisende hulp in het Haaglanden Medisch Centrum, locatie Westeinde in Den Haag. De conclusie in het Haagse ziekenhuis is dan ook dat een alcoholverbod écht zou helpen om de werkdruk in het ziekenhuis te verlichten tijdens de jaarwisseling. 

Het HMC reageert hiermee op de uitspraak van Jefrey Vermeulen, traumachirurg in het brandwondencentrum in het Maasstad Ziekenhuis Rotterdam. In de Volkskrant van dinsdag noemde hij het voorgenomen vuurwerkverbod van het kabinet ‘een plan voor de bühne, omdat voor de drukte in de brandwondencentra je het vuurwerk niet hoeft te verbieden’.

Bron: Algemeen Dagblad 

Waarom we niet mogen stoppen met drinken: ‘Je pakt iemand zijn teddybeer af’

Als je voorgoed stopt met drinken, zijn er maar weinigen die je staan toe te juichen, laat staan je motiveren en met je meedoen. ‘Ontwijn’-coach en auteur Jacqueline van Lieshout stopte vier jaar geleden met drinken en moet zich sindsdien continu verantwoorden. “Alcohol is onze lievelingsverslaving. Het is de teddybeer voor volwassenen, daar mag je niet aankomen.”

Een grapje op sociale media: tijdens de vorige lockdown sloegen we massaal wc-rollen in, deze lockdown weten we niet hoe snel we het drankschap moeten plunderen. Hahaha. Grappig toch? Want alcohol is sociaal geaccepteerd, sterker nog, alcohol is ‘gezellig’, soms zelfs ‘chique’ (‘een mooie Cabernet’ of ‘een frisse Pinot Grigio’) en hoort er nou eenmaal gewoon bij. Evenals die kater, die zo nu en dan de kop opsteekt. Weet je wat niet sociaal geaccepteerd is? Stoppen met alcohol drinken en vervolgens nooit meer een druppel aanraken.

Dat weet Jacqueline van Lieshout (45) als geen ander. Vier jaar geleden, na een weekendje Terschelling met haar man, besloot ze dat het tijd was om voorlopig te stoppen met drinken. “Mijn man had net een medische ingreep gehad en wij gingen een weekendje weg. En vakantie betekende bij ons: al tijdens de lunch aan de wijn. Aan het einde van het weekend voelde mijn man zich zo beroerd dat hij zelfs even dacht ‘dat hij doodging’. Toen we thuis aan de arts gekscherend vertelden dat we op Terschelling ‘in een bad van Sauvignon Blanc hadden gelegen’, keek zij ons aan of we wel goed bij ons hoofd waren”, zegt Jacqueline tegen RTL Nieuws. Lees ook:Supermarkten worstelen met alcoholverbod: ‘Niet te handhaven’

Vanaf toen was het gedaan met de ‘gewoon gezellige borrelaar’ Jacqueline. Maar waar een roker die wil stoppen doorgaans alle benodigde aanmoedigingen en hulp uit zijn omgeving krijgt, loopt iemand die wil stoppen met drinken tegen een muur van onbegrip op. “Mensen kijken je vaak raar aan en vinden het ‘ongezellig’ of vragen ‘Waarom? Had je een probleem dan?’ of zeggen ‘Doe dan gewoon gezellig maar ééntje mee’. Alsof ik het zelf niet al lastig genoeg vond om te stoppen.”

“In het begin zat ik te onderhandelen in mijn hoofd: als ik er nou één per week neem? Of zes keer per jaar bij een speciale gelegenheid iets drink? Maar toen ik op vrijdagmiddag niet wist hoe ik moest ontspannen zonder een wijntje te nemen – wat ik tot die tijd altijd deed – en met kerst stond te huilen boven de soep omdat die lekkere rode wijn van mijn broer aan mijn neus voorbij ging, besefte ik dat ik nog maar even langer moest stoppen.”Jacqueline van Lieshout Jacqueline van Lieshout

22 kilo afgevallen

Nu wil Jacqueline nooit meer drinken. Zelfs niet een heel klein beetje. “Ik vertel mijn verhaal niet omdat ik de anti-alcohol-apostel wil uithangen of met een belerend vingertje naast mensen wil staan die wel alcohol drinken. Nee, ik wil mensen inspireren met mijn verhaal, want door te stoppen met drinken voel ik me onvoorstelbaar fantastisch. Ik heb een grotere persoonlijke ontwikkeling doorgemaakt in de afgelopen vier jaar dan in de 25 jaar daarvoor. Als je stopt met drinken dan ga je terug naar je fabrieksinstellingen. Je hebt ineens weer zin in alles, weer volop energie en bovendien ben ik 22 kilo afgevallen zonder daarvoor een bleekselderijdieet te hebben gevolgd.”

Volgens Jacqueline zijn we ons er nog steeds niet van bewust wat alcohol allemaal aanricht en zijn we het normaal gaan vinden dat we slecht slapen en in het weekend hoofdpijn hebben en nauwelijks uit ons bed komen. “We zijn geen alcoholisten want dat zijn mensen die onder een brug slapen, overal drank verstoppen of in ieder geval naar AA-meetings gaan. De meeste mensen zijn ‘gewone drinkers’ maar wat betekent dat? Als alcohol nu uitgevonden zou worden dan zou het direct worden verboden. Het is tenslotte een harddrug.” Lees ook:Gezondheid Nederlandse jongeren goed, maar alcohol is een probleem

Twee jaar geleden schreef Jacqueline het boek ontwijnen over hoe het haar lukte om te stoppen met drinken en ontwikkelde de gelijknamige online cursus waarmee ze de ‘gewone drinkers’ – vooral vrouwen die zich in haar herkennen – begeleidt in het laten staan van alcohol. In haar nieuwe boek ‘De Geest uit de Fles’ – dat in december verschijnt – beschrijft ze waarom we zo verknocht zijn aan onze borrel en waarom het idee van een alcoholvrij leven zoveel weerstand oproept.

In het kort: “Alcohol is onze lievelingsverslaving. Het is de teddybeer van volwassenen die we lekker tegen ons aandrukken als we willen ontspannen. Het is een snelle platlegger, een quick fix. Ik zie het al na twee glazen alcohol bij anderen. Dan zijn ze al heel anders, amicaler en komen ze al veel dichterbij.” Als jij daar als nuchter persoon bij staat, dan denk je misschien ‘zo ben ik toch niet als ik drank op heb?’ Maar jawel, zo ben jij ook”, verzekert Jacqueline.

Dorstig paard bij de slijterij

Want zo was zij ook. Ook zij dook op vrijdagmiddag het liefst ‘effe in de fles’ of fietste met ‘haast verliefde gevoelens’ naar het terras om daar lekker aan de wijn te gaan. En ook zij had een hekel aan mensen die vertelden hoe slecht het was om alcohol te drinken. Of aan ‘nippers’, waardoor ook zij moest wachten op een volgend glas. “Mensen krijgen een spiegel voorgehouden, en die is confronterend. Zij weten dondersgoed dat ook zij te veel en te vaak drinken.”

Bovendien zit alcohol en het idee van ‘gezellig drinken’ zo in ons systeem en onze cultuur, dat je dat er maar moeilijk uit krijgt. Jacqueline: “Je krijgt dat idee van jongs af aan mee: als papa en mama een biertje of wijntje drinken dan ontspannen ze, dan is het gezellig. En als je dan ook nog voorgehouden krijgt dat je vanaf je achttiende ook ‘mag’ drinken, dan snap ik dat je tegen die tijd als een dorstig paard bij de slijterij staat.” Lees meer:Nederland weet weinig over alcohol: ‘Eén glas is al schadelijk’

En dus willen mensen niet horen hoe slecht alcohol is. Of over de link tussen het ontwikkelen van borstkanker en alcoholconsumptie en eigenlijk ook niet over hoe goed iemand zich voelt die helemaal geen alcohol meer drinkt. “Dat willen we allemaal niet horen. Want ‘alcohol is slecht en ongezond’, zo zijn we niet geprogrammeerd. Bovendien hebben we allemaal wel een gezonde 80-jarige oom die vrolijk iedere dag nog drinkt. Dus hoe erg kan het zijn?”, zegt Jacqueline.

Toch ziet zij wel degelijk een verandering in de maatschappij: “Kijk naar het 0.0-schap in de supermarkt. Dat wordt steeds groter en is ook steeds vaker leeg. Dat is heel positief.” En gaat ze stug door met het vertellen van haar verhaal en het begeleiden van de gewone drinker.

Corona en terugval

Het coronavirus hakt erin. We blijven thuis, wassen onze handen tot de vellen eraan hangen en houden 1,5 meter afstand. Is het risico op terugval voor mensen die in herstel zijn van een verslaving nu groter?

We kunnen niet naar meetings en (groeps)therapie. Online tools als zoom bieden uitkomst, maar dat is het toch nét niet helemaal. Als je in pril herstel veel baat hebt bij structuur, dan is de boel de laatste weken wel even behoorlijk door elkaar geschud. Verveling kan toeslaan, maar ook stress. Want hoe moet het nu allemaal verder? Allemaal zaken die het risico op terugval kunnen vergroten. Er is goed nieuws: we kunnen het risico zelf verlagen.

  • Houd het klein
    Momenteel ziet de wereld er anders uit, dat geldt voor iedereen. Je hoeft nu niet enorm te presteren en grote stappen te zetten. Structuur brengen in je dag is, zeker als je de hele dag alleen maar in en rond huis bent, al een groot goed. Sta op dezelfde tijd op en ga op dezelfde tijd naar bed, plan je werkuren in en wat je verder die dag nog te doen hebt.
  • Houd grote opruiming
    Elk nadeel hep se voordeel: misschien houd je nu meer tijd over voor een grote schoonmaak. Een opgeruimd, overzichtelijk huis zorgt voor een opgeruimd en fris hoofd. Een van de grootste clichés, maar clichés bestaan omdat ze waar zijn. Heb je een tuin? Maak hem zomerklaar, zondag wordt het heerlijk weer!
  • Blijf in contact
    Goed, 90 meetings in 90 dagen lukt nu niet, in elk geval niet fysiek. Maar kijk waar je online aan kunt sluiten en blijf in contact. De meeste verslavingszorginstellingen hebben extra (digitale) maatregelen genomen, het is prima om te bellen voor hulp.
  • Stick with the winners
    Mensen die goed in herstel zitten, gemotiveerd zijn en een positieve levenshouding bezitten en uitstralen. Je kent ze wel. Neem contact op en vraag hulp als je het nodig hebt. Schroom niet; mensen staan graag klaar voor elkaar. Dat lijkt in coronatijd zelfs nog meer aanwezig dan anders.
  • Ga iets doen
    Heb je zucht? Ga iets doen. Ja, wat dan? We mogen niks! Helemaal waar, maar toch kunnen we duizend dingen bedenken: bel een vriend die ook in herstel is, maak een wandelingetje (1,5 meter afstand!), vraag aan je oude buurvrouw of je misschien iets voor haar kunt doen, deel je woonkamer opnieuw in, doe een mindfulnessoefening, enzovoorts.
  • Voel
    In pril herstel is het belangrijk dat je leert op een gezonde manier om te gaan met tegenslag. Voel je je verdrietig, angstig of nerveus? Dat is normaal, zeker in deze tijd. Het is niet erg om zulke gevoelens te hebben, maar weet dat ze weer overgaan. Ervaar je stress? Wuif het niet weg, maar besteed er aandacht aan. Eenvoudige manieren om stress tegen te gaan zijn meditatie, mindfulness, hobby’s, voldoende slaap en gezond eten. 
  • Onthoud altijd: een terugval is niet hetzelfde als opgeven
    Als je toch terugvalt, kun je op elk moment weer aan de bel trekken en om hulp vragen, zelfs digitaal. Terugval betekent niet dat je weer helemaal opnieuw moet beginnen. Alle moeite die je eerder al gestoken hebt in nuchter worden en blijven was niet voor niets, het kan je nu juist weer helpen nuchter te worden.

Kans op terugval voor verslaafden.

Kans op terugval voor verslaafden, ook voor hen ligt zorg nagenoeg stil door coronacrisis

Mijke Klösters krijgt door de coronacrisis minder nazorg.

Mijke Klösters krijgt door de coronacrisis minder nazorg.BREDA – Grote kans op een terugval voor alcohol en drugsverslaafden. Want door de maatregelen rondom het coronavirus ligt de zorg zo goed als stil. Groepsgesprekken en individuele afspraken gaan allemaal niet door, waardoor de verslaafden op zichzelf zijn aangewezen.GESCHREVEN DOOR Noël van Hooft

Mijke Klösters was vanaf haar zestiende verslaafd aan alcohol. Een jaar geleden zocht ze hulp en nu is ze van haar verslaving af. Maar nazorg is voor de 23-jarige vrouw uit Uden zeer belangrijk. En die is er nu amper.

Terugval
Twee keer per dag wordt Mijke nu gebeld door hulpverleners, maar verder moet ze haar verslaving zelf onder controle houden. Dat lukt haar tot nu toe, maar het is lastig. In haar omgeving ziet ze veel mensen terugvallen. ‘’Het is heel makkelijk om terug te grijpen naar de drug. Vooral ook omdat er amper controle op je is.’’

Bekijk in de video hoe moeilijk Mijke het heeft.

Amper controle
Volgens Jeroen Novak van GGZ Momentum in Breda is het logisch dat de (ex-)verslaafden het juist nu moeilijk hebben. ‘’De structuur in hun leven is weggevallen door de coronamaatregelen en de hele situatie zorgt voor stress.’’

Novak denkt dat er na de coronacrisis een grote groep ex-verslaafden weer teruggevallen zijn in hun oude gewoontes. Maar hij ziet ook een lichtpuntje: ‘’Een andere grote groep ziet juist nu dat ze in stresssituaties ook zonder de drugs of alcohol kunnen en dat geeft zelfvertrouwen.’’

Deuren open
Mijke denkt dat ze bij die laatste groep hoort. ‘’Ik heb het heel zwaar. De situatie moet niet heel lang meer duren voordat het mis gaat. Maar ik weet waar ik vandaan kom en hoe hard ik er voor heb moeten werken. Dat geeft me kracht om het vol te houden.’’

Bron

ETSC: ‘Voer Europees alcoholverbod in het verkeer in’

Alle landen in de Europese Unie moeten een ‘zero tolerance’ beleid invoeren als het aankomt op het gebruik van alcohol in het verkeer. Daarmee worden jaarlijks vijfduizend verkeersdoden voorkomen. De aanbeveling komt van de European Transport Safety Council (ETSC).

Bij een kwart van alle dodelijke verkeersongelukken in de EU is alcohol betrokken. Jaarlijks verongelukken daardoor vijfduizend mensen in de unie. Onderzoeksbureau ETSC houdt zich bezig met het terugdringen van het aantal doden en gewonden in het Europese verkeer. In een nieuw rapport pleit het bureau voor een ‘zero-tolerance drink-driving limit’.

Doelstelling

De EU heeft zich recent het doel gesteld om het aantal doden en gewonden in het verkeer voor 2030 te halveren. Een kwart van de 25.000 verkeersdoden ieder jaar kan worden gelinkt aan het gebruik van alcohol in het verkeer. Een verbod op alcohol betekent een grote stap om die ambitie waar te maken, redeneert ETSC.

Beleidsdirecteur Ellen Townsend van de ETSC zegt: “We weten nu al bijna 70 jaar dat alcohol en verkeersdoden aan elkaar gelinkt zijn. Het is onacceptabel dat duizenden families jaarlijks uit elkaar worden gerukt door alcohol in het verkeer. In 2020 willen we dat de EU lidstaten beleid ontwikkelen om alcohol achter het stuur te stoppen door onder meer een verbod, handhaving en het inzetten van techniek zoals alcoholsloten in bussen en vrachtwagens.” Volgens nieuwe Europese regelgeving moeten alle nieuwe auto’s vanaf 2022 standaard zijn uitgerust met een aansluiting voor een alcoholslot.

Statistieken

In 2019 gebeurden er 2.964 officieel geregistreerde verkeersongevallen in 23 EU landen, dat valt te lezen in het nieuwe rapport van de ETSC. De daadwerkelijke cijfers liggen hoger, niet van alle landen zijn de precieze cijfers bekend.

Momenteel geldt er in zeven van de achtentwintig lidstaten van de EU een maximum van 0.2 promille alcohol in het bloed. Met dat percentage kan de European Transport Safety Council leven. In negentien landen geldt een maximum van 0.5 promille. In het VK (behalve in Schotland) is een limiet van 0.8 toegestaan. In Nederland mogen mensen die langer dan vijf jaar het rijbewijs hebben 0.5 promille in het bloed hebben. Voor beginnende bestuurders geldt een lagere limiet. Wie wordt aangehouden met meer dan 0.8 kan rekenen op een educatieve maatregel.

Handhaving

De ETSC roept lidstaten op om de statistieken beter te registreren en alle weggebruikers bij een ongeval standaard te controleren op alcohol. Ook hamert het onderzoeksbureau op betere handhaving en nationale doelstellingen voor checks langs de weg. Andere aanbevelingen: voer regelmatig campagne om alcohol in het verkeer te verminderen en stel een alcoholslot verplicht voor professionele chauffeurs van bijvoorbeeld vrachtwagens en bussen.

Succesvol, sociaal en afhankelijk van alcohol: de High Functioning Alcoholic

Slechts tien procent van de alcoholisten raakt aan lager wal. Er zijn vele malen meer drinkers die succesvol zijn in het leven en tegelijkertijd afhankelijk zijn van alcohol. Ze hebben een baan, een huis, vrienden en een familieleven, en drinken ondertussen. Hun verhaal is er een van lijden in stilte, gepaard aan een constant schuldgevoel.Tekst José BernaertsFotografie Lonneke van der Palen17 tot 22 minuten leestijd

Haar leven was net zoals dat van de mensen om haar heen: veel en hard werken, veel uitgaan en feestjes, en zo nu en dan een vriendje. Petra Moes, dertiger, was productieleider in de festivalwereld en haar leven liep op rolletjes. Tot er iets begon te verschuiven. Zo zou ze op een dag met haar vader naar Delft gaan, zijn geboorteplaats. Omdat ze eigenlijk nooit iets samen deden, had hij zich daar maanden op verheugd. Maar de avond ervoor dronk Moes te veel en sliep ze maar een paar uurtjes, zodat ze op dag zelf hondsberoerd was en al haar energie nodig had om überhaupt overeind te blijven. Gezellig werd het niet.

Ook was er die keer dat ze even een biertje ging pakken en toch meer dronk dan ze van plan was, en op de terugweg viel met de fiets. Een zere kaak en haar witte blouse onder het bloed. Gelukkig was haar broer er snel bij. Hij nam haar mee naar de spoedeisende hulp. Wat schaamde ze zich voor de verwijtende blikken van de andere patiënten, waar de vileine opmerking van de verpleegkundige nog eens overheen kwam: ‘We kunnen je helaas niet verdoven, daarvoor heb je te veel alcohol in je bloed.’

Langzaam maar zeker werd haar iets pijnlijk duidelijk.

Moes: ‘Ik lag niet onder een brug en stond ook niet ’s morgens in de supermarkt bij de kassa met een goedkope fles rosé, maar alcohol begon me wel steeds meer te sturen. Feestjes waar ik alleen met de auto kon komen, sloeg ik over, etentjes met vriendinnen die niet dronken, duurden kort en als ik uit mijn werk naar huis ging, wilde ik zeker weten dat er een fles wijn stond te wachten óf dat de winkel nog open was. Het lukte me nauwelijks om af en toe een dag niet te drinken. En als dat wel lukte, dronk ik de dag erna twee keer zoveel. Maar ik functioneerde prima, had een leuke baan en vrienden, en kon me absoluut niet identificeren met de term “alcoholist”.

Ik was een struggelaar: proberen, mislukken, weer voornemen, struikelen… Gemiddeld dronk ik een fles wijn per dag en daar kun je het prima een lange tijd op doen. Maar het geworstel en de slaafsheid werden beknellend.’

GESEGMENTEERD LEVEN

Alcoholafhankelijkheid heeft vele gezichten. Het stereotiepe beeld is dat van een wankelende dronkenlap, of die loser uit je studietijd die geen grenzen kende. Maar uit Amerikaanse cijfers blijkt dat dit type drinker slechts 10 procent van het geheel uitmaakt. De waarheid is dat er veel meer succesvolle mensen zijn die afhankelijk zijn van alcohol. In de Verenigde Staten hebben ze daar een term voor bedacht: de High Functioning Alcoholic (HFA). Dat is iemand die zijn of haar leven naar buiten toe in stand houdt, die een baan, een huis, vrienden en een familieleven heeft, en ondertussen alcoholisch drinkt.

Het verhaal van de HFA (voor de goede orde: even vaak vrouwen als mannen) wordt zelden of nooit verteld, en de sociale omgeving heeft doorgaans geen idee wat zich achter gesloten deuren afspeelt. Hij of zij komt over als iemand die alles op de rit heeft, omdat de HFA zich erin heeft gespecialiseerd om zijn of haar leven te segmenteren: werk, privéleven en drinkgedrag zijn strikt gescheiden hoofdstukken. Dat onderscheidt de HFA van de Lower Functioning Alcoholic. De HFA wordt vaak gerespecteerd om expertise en prestaties en onderhoudt een sociaal leven en intieme relaties, maar omringt zich ondertussen het liefst met mensen die ook drinken.

EENHEID IN DIAGNOSES

In de wereld van de zorg wordt het woord ‘alcoholist’ inmiddels gezien als stigmatiserend; liever spreekt men van alcoholafhankelijkheid. De term High Functioning Alcoholic is in die zin discutabel; het probleem wordt er ondertussen niet minder om. Maar wanneer ben je eigenlijk alcohol-afhankelijk? Wie een testje op internet doet, komt er al snel in de buurt, want de norm is wekelijks 21 glazen voor mannen en 14 glazen voor vrouwen – er zijn zelfs testen die de helft daarvan al als problematisch betitelen.

Volgens deskundigen zal een High Functioning Alcoholic niet altijd functional blijven.

Hulpverleners van de GGZ hanteren DSM5, de vijfde versie van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen dat wereldwijd wordt gebruikt. Het is opgesteld door de American Psychiatric Association om eenheid te brengen in de vele interpretaties van diagnoses, en is inmiddels verworden tot een instrument voor zorgverzekeraars om te bepalen of een behandeling wel of niet vergoed kan worden.

Verslaving wordt door hulpverleners vastgesteld aan de hand van de elf criteria van het DSM5 (zie kader). Door de beschikking over financiële middelen blijft de schade van problematisch drinken bij de HFA vaak beperkt: een taxi is zo gebeld. Daarom denkt hij doorgaans dat het allemaal wel meevalt: hij raakt niet alles kwijt en zit niet op rock bottom. Maar volgens sommige deskundigen is het een kwestie van tijd voordat zijn alcoholisme wél tot problemen leidt, ervan uitgaande dat alcoholisme vaak progressief is. Volgens deze deskundigen zal een HFA niet altijd functional blijven.

DE 11 VERSLAVINGSCRITERIA VAN HET DSM5

1. Vaker en in grotere hoeveelheden gebruiken dan het plan was.
2. Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen.
3. Gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd.
4. Een sterk verlangen om te gebruiken.
5. Voortdurend gebruik, wetende dat het lichamelijke of psychische problemen met zich meebrengt of verergert.
6. Grotere hoeveelheden nodig hebben om het effect nog te voelen, oftewel tolerantie.
7. Door gebruik tekortschieten op het werk, op school of thuis.
8. Blijven gebruiken ondanks het feit dat het problemen meebrengt op het relationele vlak.
9. Door gebruik opgeven van hobby’s, sociale activiteiten of werk.
10. Voortdurend gebruik, zelfs wanneer je daardoor in gevaar komt.
11. Optreden van onthoudingsverschijnselen.

Wanneer aan twee of drie van bovenstaande criteria wordt voldaan, is sprake van een milde stoornis, bij vier of vijf criteria is sprake van een gematigde stoornis. Bij zes of meer symptomen is sprake van een ernstige stoornis in het gebruik van middelen. De definitie van de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) komt grotendeels overeen met de definitie van het DSM.

GEVANGEN

Petra Moes, met wie dit verhaal begon, stopte zestien jaar geleden cold turkey met alcohol. Vervolgens richtte ze haar eigen trainingsbureau op. Sindsdien begeleidde ze vele honderden mensen naar een leven zonder alcohol. Moes kan zich geenszins vinden in de hokjes en vakjes van de standaardcriteria voor alcohol-afhankelijkheid. ‘Voor mij gaat het niet om hoeveel je drinkt, maar om de mate waarin je “vrij” bent van alcohol. De een drinkt twee flessen wijn per dag, de ander vier keer per week een halve. Ze zijn even gevangen.’

‘Juist bij mensen die hard werken en gewoon meedraaien in de maatschappij is veel alcohol drinken zo normaal.’

Omdat Moes zich bewust is van het stigma van te veel drinken, is haar training De Kunst Van Nuchter Leven laagdrempelig, al zijn haar cursisten veelal hoogopgeleid. Moes: ‘Ik zie veel ondernemers, directeuren van grote bedrijven, mensen met grote verantwoordelijkheden. Ze werken bij justitie, in de gezondheidszorg en in de verzekeringswereld, en verder zie ik veel zzp’ers, – coaches, psychologen – en mensen die werkzaam zijn in de media. Het zijn allemaal mensen die hard werken en gewoon meedraaien in de maatschappij.

Juist bij die groep is veel alcohol drinken zo normaal. Ze drinken bij de tennisclub of de hockeyclub van de kinderen. Veel van die cliënten voelen zich niet thuis in de reguliere verslavingszorg omdat ze hun probleem niet zwaar genoeg vinden, of omdat ze het moeilijk vinden om als 48-jarige kwetsbaar en open te zijn tussen gastjes van negentien. Een zekere gelijkgestemdheid – hoe divers de groep ook is – helpt om ervaringen te kunnen delen.’

ALTIJD IETS TE VIEREN

Neem nu zeventiger Ries van den Heuvel, alweer ruim tien jaar alcoholvrij. Als oudste van zeven kinderen opgegroeid in een arbeidersgezin waar nooit geld was om te drinken, behalve toen er duizend gulden viel op een staatslot, ‘toen moest ik bij de jeneverboer acht maatjes jenever gaan halen.’

Omdat studeren er niet inzat, ging hij werken. Via avondstudies kwam hij bij de gemeente terecht waar hij woningcorporaties controleerde. Bij een ervan werd hij na verloop van tijd benoemd tot directeur. En in de bouw was altijd iets vieren. ‘Had je een aanbesteding gewonnen, dan werd er getrakteerd. De eerste paal? Dan werd er gedronken. Na elke bouwvergadering kwamen de flessen op tafel. Drinken was de norm, en er was altijd wel een reden.’

Aanvankelijk gaf dat hem een gevoel van vrijheid: als je drinkt, word je losser. Als hij naar het ministerie van Volkshuisvesting moest om ‘met de hoge pieten’ te praten, was alcohol een prettige bijkomstigheid. ‘Dan durfde ik te zeggen wat ik wilde zeggen.’

‘Er zaten flessen drank in mijn diplomatenkoffer en ik had een sportieve fiets met een bidon erop, waar altijd port in zat.’

Zijn werk heeft het nooit beïnvloed. Maar ondertussen liep Van den Heuvel op zijn tenen; pas later besefte hij hoezeer hij onder druk stond. Dat hij dronk, kon hij perfect verborgen houden; whisky vermengde hij met jus d’orange en achteraf nam hij een pepermuntje om de lucht te camoufleren. De enige die het wist, was zijn vrouw. ‘Als ik tussen de middag thuiskwam, zei ze: je hebt gedronken. Dan zei ik dat ik een bouwvergadering had gehad, en dat maakte het legitiem. Tot het moment kwam dat ik geen bouwvergadering had en toch dronk. Inmiddels zaten er flessen drank in mijn diplomatenkoffer en ik had een sportieve fiets met een bidon erop, waar altijd port in zat. Er stond ook drank in de schuur, en daar moest ik natuurlijk vaak zijn. Achteraf gezien leidde ik een dubbelleven, maar toen zag ik dat niet zo.’

Het omslagpunt kwam toen steeds meer gezondheidsproblemen de kop opstaken en hij een brief kreeg van een van zijn dochters met de tekst: ‘Onze kinderen zouden het fijn vinden als ze hun opa ook nog nuchter zouden leren kennen.’ Dus meldde hij zich bij wat toen nog het Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs heette (het tegenwoordige Tactus). ‘Ik moest daar minder gaan drinken, maximaal vijftien borrels per week. Toen vond ik het weinig, maar achteraf is het natuurlijk te zot om over te praten.’Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland in je mail, twee keer per week.Ja, dit wil ik >

Op aanraden van zijn vrouw kwam hij terecht bij Stichting De Helderheid (inmiddels ter ziele), waar hij met succes een cursus volgde gericht op geheelonthouding. Later assisteerde hij daar zelfs. ‘Dan zie je hoe mensen de fout ingaan. Het stiekem drinken, het verstoppen van de flessen.’

NIETS AAN DE HAND

Iedereen die alcoholafhankelijk is, beïnvloedt naar schatting vier anderen in de nabije omgeving, meestal directe familieleden. ‘Veel mensen hebben geen idee van wat zich in de nabije omgeving van de HFA afspeelt,’ concludeert psychotherapeute Sarah Benton, ooit zelf een HFA, die in 2010 het baanbrekende boek Understanding the High Functioning Alcoholic schreef.

‘Zolang de drinker zich niet realiseert dat hij een probleem heeft – en de meesten doen dat niet – is hem daarmee confronteren zinloos.’

‘Net zoals iedere verslaafde zet de HFA de werkelijkheid naar zijn hand,’ legt Benton uit. ‘Hij manipuleert situaties en mensen om in zijn behoefte te voorzien. Dat doet hij met trucjes die alleen de mensen in zijn nabije omgeving doorzien; voor alle anderen creëert hij de illusie dat er niets aan de hand is. Maar er is wél iets aan de hand in de ogen van zijn geliefden, die het moeilijk vinden om hulp in te schakelen omdat ze de persoon die in het dagelijks leven zo succesvol is niet willen isoleren. Dus doen ze niets en kijken ze toe hoe iemand zichzelf langzaam verwoest. Want zolang de drinker zich niet realiseert dat hij een probleem heeft – en de meesten doen dat niet – is hem daarmee confronteren zinloos. Het zal alleen irritatie opwekken, terwijl jij tegelijkertijd boos, gekwetst en verdrietig bent. Uiteindelijk voel je je verraden: voor de HFA is alcohol altijd belangrijker dan jij.’

Uit een studie die is gepubliceerd in International Journal of Law and Psychiatry blijkt dat alcohol-afhankelijkheid in de VS voorkomt bij 18 procent van de juristen die minder dan twintig jaar werkzaam zijn, en bij 25 procent van hen die meer dan twintig jaar hun beroep uitoefenen. De reden volgens Benton, die het onderzoek initieerde, is dat juristen de neiging hebben om te overpresteren en enorme hoeveelheden werk aan te nemen, en alcohol en drugs gebruiken om te ontsnappen aan de stress die dat oplevert.

Benton: ‘En er zijn miljoenen anderen – artsen, leerkrachten, professoren, CEO’s van grote bedrijven maar ook brandweermannen – die decennialang tegelijkertijd werken en drinken, en daarmee hun eigen leven en dat van anderen op het spel zetten. Er zijn chirurgen die opereren met trillende handen terwijl collega’s die dat opmerken de confrontatie niet aangaan. Want werknemers dekken het probleem dikwijls af voor hun meerderen. Mensen met macht zijn vaak het moeilijkst te helpen. Ze zien hun alcoholgebruik als een beloning voor hun harde werken en hebben genoeg financiële middelen.’

Geschat wordt dat dat de helft van alle alcoholafhankelijken van het hoog functionerende type is.

Diezelfde jurist of chirurg zal tegen de buitenwereld zeggen dat hij gewoon een paar drankjes drinkt, dat hij de smaak van bier/wijn nu eenmaal lekker vindt, dat de ander overdrijft, dat het een speciale gelegenheid is enzovoort.

Benton: ‘Ondertussen denkt hij obsessief aan alcohol, en aan waar en met wie hij de volgende keer zal drinken. Hij is niet noodzakelijkerwijs lichamelijk verslaafd en kan dagen of weken in abstinentie doorbrengen zonder afkickverschijnselen. Maar hij is psychisch afhankelijk van alcohol, zeer gericht op wanneer hij kan drinken, en ook op waar hij wel en niet kan drinken. Last van katers heeft hij – gewend als hij is aan grote hoeveelheden – niet, al komen black-outs regelmatig voor: geen herinnering aan de avond ervoor. Maar de volgende dag staat hij op en gaat naar zijn werk alsof er niets is gebeurd. In sommige gevallen zal hij de dag beginnen met opnieuw een drankje omdat hij in zijn eigen perceptie anders niet kan functioneren, en soms zal hij ook overdag de nodige drankjes tot zich nemen. Ondertussen speelt zich in zijn hoofd een voortdurende strijd af om enerzijds een aangenaam imago te creëren en anderzijds een aanhoudende pijn te verdoven.’

Op basis van diverse onderzoeken schat Benton dat de helft van alle alcoholafhankelijken van het hoog functionerende type is. Het gebruik kan tientallen jaren doorgaan, tenzij zich een alcoholgerelateerde crisis voordoet, zoals een veroordeling wegens rijden onder invloed, aangifte wegens seksuele intimidatie of een verzoek tot echtscheiding van een partner die er niet meer tegen kan.

MEER GELD MEER ALCOHOL

Volgens de Amerikaanse site Healthline komt bovengemiddeld alcoholgebruik meer voor bij mensen met meer geld. Dat blijkt uit onderzoek in Europa naar het verband tussen socio-economische status en drinkgewoonten. ‘Hoe hoger het inkomen, des te hoger het percentage drinkers,’ aldus Aaron White, wetenschappelijk medewerker van het National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. ‘Mensen die meer verdienen, drinken meer en binge-drinken vaker dan mensen met lagere inkomens.’

Het simpele feit dat alcohol voorhanden is, is daarbij een key factor, zegt White. Mensen die goed verdienen, wonen vaker in een stedelijke omgeving, waar meer bars en restaurants te vinden zijn. En de effecten van alcoholgebruik zijn minder schadelijk bij een hoog inkomen. Gebruikers met een laag inkomen hebben eerder last van complicaties zoals levercirrose. Omdat welgestelden zich kunnen veroorloven geld uit te geven aan gezonder voedsel, vitaminesupplementen, de sportschool en therapie, zouden de gezondheidseffecten bij hen beperkt blijven.

GEVAARLIJK DRINKGEDRAG

Niet alleen in de bouw, de mediawereld en onder juristen wordt veel gedronken, maar blijkbaar ook onder medici. Een paar jaar geleden stond het tenminste opeens op de voorpagina van het Algemeen Dagblad: minstens 10 tot 15 procent van de Nederlandse artsen is verslaafd, zou blijken uit wetenschappelijk onderzoek. Er werken in Nederland 50.000 mensen als arts, werd in het bericht vermeld, en bij de argeloze lezer ontstaat dan het beeld dat tussen de 5.000 en 7.500 artsen in Nederland verslaafd zouden zijn.

Het blijkt structureel dat verslaving onder artsen vaker voorkomt dan onder de gemiddelde bevolking.

Aanleiding van het bericht: verslaafde artsen mogen ‘gewoon’ doorwerken als hun verslaving geen negatief effect heeft op hun werk. De Inspectie voor de Gezondheidszorg grijpt pas in als dat wél zo is, schreef de krant. Paniek: de Tweede Kamer was ‘verbijsterd’ en verschillende politieke partijen drongen erop aan dat een arts bij ‘aanwijzingen van verslaving’ tijdelijk op non-actief zou worden gezet.

Maar klopte het bericht? NRC dook erin en constateerde dat het wetenschappelijk onderzoek waar het AD zich op baseerde uit Amerika komt, waar al sinds de jaren tachtig onderzoek wordt gedaan naar alcohol- en drugsgebruik onder medici. Daaruit blijkt structureel dat verslaving onder artsen vaker voorkomt dan onder de gemiddelde bevolking. Maar naar verslaving onder Nederlandse artsen is nooit onderzoek gedaan. Ook al is er geen reden om aan te nemen dat de cijfers hier heel anders zijn, meende Hans Rode, in die tijd projectleider van ABS-artsen (waarbij ABS staat voor abstinentie), steunpunt van artsenfederatie KNMG voor artsen die verslaafd zijn. Ook bleef schimmig waaráán de dokters dan zo massaal verslingerd zouden zijn. Drank? Heroïne? Koffie?

Van Nederlandse dokters weten we inderdaad niet hoeveel er verslavende middelen gebruiken, zegt Cor de Jong, emeritus-hoogleraar verslaving en verslavingszorg aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Maar in omringende landen als België en Duitsland is daar wél onderzoek naar gedaan, en daaruit blijkt dat de situatie in Europa niet anders is dan die in Amerika.’

Uit Belgisch onderzoek van de Universiteit van Antwerpen naar drinkgedrag onder medisch specialisten blijkt bijvoorbeeld dat het percentage artsen dat ‘gevaarlijk drinkgedrag’ vertoont hoger is dan gemiddeld – ongeveer 10 procent van de Belgen is zware drinker. Dat resultaat is gebaseerd op een enquête onder 1.500 medisch specialisten. Hoewel we het dus niet zeker weten, mag volgens De Jong wel worden aangenomen dat het percentage verslaafde dokters ook in Nederland hoger is dan het percentage middelafhankelijken op de totale bevolking.

In Nederland wordt dat laatste door verslavingsinstelling Jellinek geschat op ongeveer 2 miljoen mensen, van wie 477.000 problematische alcoholgebruikers. Van hen zijn rond de 30.000 daarvoor in behandeling.

VOORSPELLER VAN VERSLAVING

Terug naar de hele groep High Functioning Alcoholics. Zou het kunnen dat er een verband is met hun drankgebruik in de studietijd, uitgaande van de aanname dat studenten doorgaans bovengemiddeld innemen? Profielen, de nieuwsbrief van de Hogeschool Rotterdam, deed er eerder dit jaar onderzoek naar: 5.662 studenten vulden de enquête naar drank- en drugsgebruik in. Met een respons van 15,6 procent niet helemaal representatief, maar toch: 49 procent van de mannelijke studenten en 40 procent van de vrouwen blijkt in de categorie probleemdrinker te vallen.

Een zorgelijk gegeven, zegt Ingmar Franken, hoogleraar klinische psychologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en een van de redacteuren van het Handboek verslaving, een uitgave over de recente ontwikkelingen op verslavingsgebied bestemd voor alle medewerkers in de GGZ. ‘Studenten pieken in deze fase van hun leven qua drinken, en niet iedereen gaat op dit niveau door,’ relativeert Franken. ‘Dat neemt niet weg dat ik me zorgen maak, want probleemdrinken op enig moment is een goede voorspeller van latere verslaving.’

‘In je jeugd leg je de basis voor omgaan met problemen. Als je dan veel alcohol gebruikt, kan problemen wegdrinken een levensstrategie worden.’

Bijna een kwart van de respondenten ‘binget’ wekelijks. Mannen drinken dan minimaal zes en vrouwen vier glazen alcohol binnen twee uur. Franken: ‘Dat is iets wat eigenlijk alle studenten doen. Wekelijks stappen betekent per definitie een binge.’

De meeste studenten drinken of gebruiken omdat ze het lekker en gezellig vinden of nieuwsgierig zijn naar het effect. 7 tot 16 procent van de alcohol- en drugsgebruikers noemt ook negatieve motieven. Ze gebruiken om hun zorgen te vergeten of omdat ze zich depressief of nerveus voelen. Franken: ‘De meerderheid drinkt gelukkig niet om problemen te vergeten. Die cijfers zijn beduidend lager dan die van de totale groep drinkers en dat is positief. Degenen die drinken vanwege problemen, vormen de echte risicogroep. Een op de vijf mensen krijgt op enig moment in zijn leven wel iets van verslavingsproblematiek. Verslaving staat met depressie en angst in de top-drie van psychische problemen. Ik schat in dat vooral de risicogroep daar later mee te maken krijgt.’

Hoewel het onderzoek ook over drugs zoals xtc en cocaïne gaat, ziet Franken alcohol als het grootste probleem. ‘In je jeugd leg je de basis voor omgaan met problemen. Als je dan veel alcohol gebruikt, kan problemen wegdrinken een levensstrategie worden. Op latere leeftijd hoort het dagelijkse wijntje bij het eten echt bij de hoger opgeleiden. Dat is een van de weinige dingen waarop hoger opgeleiden minder gezond scoren dan lager opgeleiden. Bij dingen als lichaamsbeweging, roken en eten is het andersom.’LEES OOKHoe alcoholproblemen zich voortplanten13 maart 2018

SOCIALE DRUK

Ook bij veertiger Henriette van der Wielen begon het in haar studententijd. Met bessenjenever, ‘het was meteen een klik’. Het paste bij gezelligheid, samen zijn en feesten. De jaren daarna volgden wodka-jus en rode wijn. Van der Wielen: ‘Het is altijd op een soort steady niveau geweest; ik had niet het gevoel dat ik daar anders in was dan anderen. Ik ging naar feestjes en naar de kroeg, en dan dronk je een wijntje, of twee, of drie en soms wel meer. Zo nu en dan zakte je flink door en werd je dronken, dan waren de katers niet leuk en naarmate ik ouder werd, werden ze steeds minder leuk. Maar de brakke dagen hoorden er een beetje bij.’

Een jaar of vijf geleden sloop de onvrede erin. ‘Het voelde niet gezond en ik vond mezelf ook te dik. En zolang ik dronk, viel ik niet af. Soms stopte ik twee, drie dagen en dan begon ik weer. Ik voelde ook sociale druk: neem een wijntje, ach ja, dat kan ook best. Dus als een vriendin een witte wijn nam, nam ik ook een witte wijn. Soms besloten we samen te stoppen, maar na vier dagen had ik dan toch wel weer heel erg veel zin. Dan stuurde zij een appje met een alcoholvrij biertje erop, en dan hield ik een glas water omhoog op de foto, maar ernaast stond een glas wijn. Ik kon het blijkbaar niet, zij kon het blijkbaar wel. Dat tast je zelfrespect aan.’

Nooit meer een glas heffen tijdens feestjes en feestdagen: voor veel mensen is het geen aantrekkelijk vooruitzicht.

Wat het niet aantastte, was haar werk als zelfstandig logopediste. Hoewel: ‘Het kwam wel eens voor dat ik me ziek heb gemeld omdat ik me brak voelde. Of dat ik waziger was op mijn werk, of chagrijnig. Dat laatste merkten cliënten niet, maar mijn man wel. Als ik dan vroeg thuiskwam, ging ik een dutje doen, even bijkomen. Ik vond het gewoon lastig: ik wilde per se niet aan de definitie alcoholist voldoen, en ik had ook niet het idee dat het zo was.

Iedereen om mij heen dronk, dus was ik afhankelijk? Ja, nu denk ik van wel. Ik voelde me er onvrij in. ’s Avonds kwam de verleider langs: ééntje maar, dat werden er twee, een halve fles en soms een hele. En de volgende dag, als ik in de spiegel keek, haalde ik mezelf neer: wat heb je toch een plofkop, wat zie je er slecht uit, zie je wel, je kunt het niet. Het was een nare cirkel die me op mijn plaats hield. Want ik kwam niet verder. Ik kwam niet verder met afvallen, niet met gezond leven, niet met mezelf ontwikkelen, mijn praktijk eens een keer goed opzetten. Ik kon beter.’

Een paar weken nadat ze gestopt was, viel het Van der Wielen op hoe fit ze was, dat ze vrolijker werd en ook wel trots op zichzelf dat het opeens lukte. ‘Inmiddels ben ik tien kilo afgevallen in een jaar tijd, ik heb besloten een driejarige opleiding te volgen tot gecertificeerd coach, en ik word niet meer rond drie uur ’s nachts wakker. Ik voel me vrij en helder, ga vroeg naar bed en sta vroeg op.’

Nooit heimwee naar zo’n mooi glas bordeaux van vroeger? ‘Ja zeker, ik mis het af en toe, die rode wijn. Dan zeg ik tegen mezelf: jammer joh. Daar kon ik vroeger echt van genieten en dat is er dus niet meer. Maar tegelijk zie ik het enorme gevoel van vrijheid dat ik daarmee win.’

INTRINSIEKE MOTIVATIE

Helemaal stoppen met alcohol, nooit meer een glas met alcoholische substantie heffen tijdens feestjes en feestdagen: voor veel mensen is het geen aantrekkelijk vooruitzicht. Maar als je dat besluit toch neemt, hoe lang duurt het dan voordat je er niet meer aan denkt? Een jaar, schat Petra Moes, al geeft stoppen je vanaf dag één al heel veel terug. ‘Uiteindelijk is het veranderen van je alcoholgebruik een proces; een proces dat individueel is. Soms zijn mensen al jaren bezig om te stoppen, en dat is niet erg. Ik zie terugval niet als een mislukking, maar als een treetje van een ladder: de dingen die je inmiddels hebt geleerd, neem je mee.’

Wel melden mensen die ermee worstelen zich doorgaans veel te laat, constateert Moes. Aan de andere kant is hun worsteling ook nodig om te rijpen, zegt ze. ‘Tegen de tijd dat je dan besluit dat het genoeg is, heb je een intrinsieke motivatie. Maar eerlijk: als ik naar mezelf kijk, ben ik in die periode ook heel eenzaam geweest. Het leed rondom drinken kan heel groot worden, en het kan heel donker zijn. Je verliest de visie op je eigen leven, en dan wordt het uitzichtloos. Dat is waarom ik mensen steun en inzicht wil geven.’

PUUR VERGIF

Ries van den Heuvel vond het destijds niet eenvoudig om te stoppen. ‘Waarom ik dronk? Ik heb geen idee. Of het alleen het stofje was, de verdoving, dat weet ik niet. Hoeveel ik daar ook over heb nagedacht, daar ben ik nooit achter gekomen. Toen ik net gestopt was, had ik altijd in mijn achterhoofd: straks kan ik wel weer beginnen. Maar dat kan dus niet. Ik had geen rem. Ik kon van tevoren niet bepalen: ik drink er zoveel. Je ging gewoon door tot het einde.’

Zijn leven nu, zonder drank, is veel beter. ‘Ik ben fitter en ik kan weer goed nadenken. Ik ervaar de dingen weer. Laatst was ik te gast op een vijftigjarig huwelijk, en ik schaamde me kapot over hoe iedereen zich gedroeg. Sommige mensen begonnen opeens heel vervelend te doen. Hard praten, foute moppen vertellen. Ik kan me voorstellen dat ik me ook zo gedroeg toen ik nog dronk. Ondertussen heb ik aan den lijve ervaren dat alcohol puur vergif is. Ik heb vijf omleidingen, ik heb een herseninfarct gehad, een hartinfarct, een oog-infarct en darmkanker. Met de informatie die ik nu heb, weet ik dat ik een heleboel dingen had kunnen voorkomen. Achteraf denk ik: dat had ik anders moeten doen. Wat ik wel altijd had, is een verschrikkelijk schuldgevoel. Ik vond het nog het ergst voor mijn echtgenote. Dat zij nog steeds bij me is, is eigenlijk een wonder. Ik heb een heel goede vrouw getroffen.’

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol

Samenvatting In 2018 zijn naar schatting 6.300 personen behandeld op een Spoedeisende Hulpafdeling van een ziekenhuis naar aanleiding van een alcoholvergiftiging. Bijna twee derde deel was een man. Het aantal alcoholvergiftigingen per 100.000 inwoners van Nederland was het hoogst in de groep 18-24 jarigen. Mannen kennen een grotere kans op SEH-bezoek met een alcoholvergiftiging. Ruim een kwart van de SEHbezoekers werd voor verdere behandeling opgenomen in het ziekenhuis. Ruim de helft van de SEH-bezoekers met een alcoholvergiftiging was jonger dan 25 jaar, en ruim één op de vijf zelfs jonger dan 18 jaar, wat betekent dat 1.400 jongeren in 2018 met een alcoholvergiftiging op de SEH-afdeling belandden terwijl ze wettelijk nog geen alcohol mochten drinken. Het aantal SEH-bezoeken als gevolg van een alcoholvergiftiging is in tien jaar tijd met 36 procent toegenomen. De stijging is het sterkst bij personen van 25 jaar en ouder. In de groep jongeren van 12-24 jaar is geen significante toename te zien. Wel is de kans op een SEH-bezoek wegens een alcoholvergiftiging (aantal SEHbezoeken per 100.000 inwoners) het grootst in deze groep, hetgeen betekent dat jongeren zijn oververtegenwoordigd in SEH-bezoek wegens alcoholvergiftigingen. De geconstateerde stijgende trend in het aantal SEH-bezoeken wegens alcoholvergiftiging in de jongste leeftijdsgroep 12-17 jaar is niet meer zo sterk als enkele jaren gelden. De afzonderlijke jaaraantallen laten zien dat in de meest recente jaren zelfs van een stabilisatie of lichte afname sprake lijkt te zijn. Voor de leeftijdsgroep 18-24 jaar is dit laatste echter niet geconstateerd. Naar schatting 17.700 personen werden in 2018 behandeld op een SEH-afdeling naar aanleiding van een ongeval of geweldpleging waarbij voor zover bekend alcohol betrokken was (bij slachtoffer en/of andere betrokkene). Omdat betrokkenheid van alcohol niet standaard geregistreerd wordt bij SEH-bezoek wegens een ongeval is dit een onderregistratie en daarmee de ondergrens van het werkelijk aantal alcohol-gerelateerde SEH-bezoeken. De kans op een ongeval waarbij alcohol betrokken was (aantal SEH-bezoeken per 100.000 inwoners), was veruit het hoogst voor jongens in de leeftijd 18-24 jaar, en mannen liepen bijna drie keer meer kans op een alcohol-gerelateerd SEH-bezoek dan vrouwen. Bij ongevallen en geweldpleging zonder alcohol is dit verschil veel minder groot. Veruit de meest voorkomende ongevallen waren een val van de trap en vallen met de fiets. Bij ongevallen en geweld met alcohol was het aandeel hoofdletsel opvallend groot, vergeleken met hoofdletsel bij overige ongevallen en geweldpleging. Vooral hersenschuddingen kwamen relatief veel voor bij alcohol-gerelateerde ongevallen. Het aandeel ongevallen met ernstig letsel is in het algemeen hoger bij ongevallen met alcohol, vooral bij letsels door geweldpleging waarbij het slachtoffer en/of de dader alcohol gedronken had. Het aantal ongevallen met ernstig letsel waarbij alcohol betrokken was, is in de periode 2009-2018 gestegen, maar dit is deels een effect van een verbeterde SEHregistratie van betrokkenheid van alcohol bij ongevallen. Wel is duidelijk dat het aantal vrouwen met een alcohol-gerelateerd ongeval veel sterker is toegenomen dan het aantal mannen. Ook is de stijging groter bij SEH-bezoekers van 25 jaar of ouder, en dan vooral 55-plussers, dan bij jongeren. De grootste risicogroepen op een ongeval met alcohol lijken dus jongeren, vooral mannen. Echter, de trends wijzen op een groeiend probleem bij volwassenen, en dan vooral ouderen.

Noodkreet van hoogleraar over gebruik alcohol: ‘Het is een harddrug’

Dat je niemand meer hoeft uit te leggen dat roken slecht voor je is, is winst, vindt hoogleraar keel-, neus- en oorheelkunde Jeroen Jansen. Vandaar dat hij zijn pijlen richt op de tweede grote boosdoener in zijn vakgebied: alcohol. “Ik hoop dat we over tien jaar hetzelfde denken over alcohol als nu over roken. Het is gewoon een harddrug.”

Jansen komt de desastreuze gevolgen van alcohol veel tegen in zijn werk als specialist. “Alcohol veroorzaakt keelkanker. Die patiënten komen op mijn spreekuur.”

De Leidse arts hoopt dat patiënten die een ziekte door alcohol hebben opgelopen, in de toekomst op dezelfde behandeling kunnen rekenen als patiënten die ziek zijn geworden door roken. “Sinds kort wordt meer begeleiding aangeboden om te stoppen met roken. Ik hoop dat die begeleiding er ook komt voor ziektes die het gevolg zijn van alcohol.”

Roken op de poli

Jansen hield eerder deze maand een toespraak ter ere van zijn aanstelling als hoogleraar aan de Leidse universiteit. De specialist greep het moment aan om een pleidooi te houden voor meer bewustwording over de schadelijke effecten van alcohol.

“We zeggen hier nu weleens in het ziekenhuis tegen elkaar: weet je nog dat we vroeger op de poli zaten te roken? Ik stel me voor dat we over tien jaar hetzelfde zeggen over borrels die in het ziekenhuis werden georganiseerd.” Lees ook:Elke dag bijna 15 doden door alcohol, veel jongeren slachtoffer

Naar de kroeg

Want er is genoeg reden om dat krachtig te ontmoedigen, zegt Jansen. “En ik begrijp ook wel dat alcohol drinken diepgeworteld is in onze maatschappij. Dat we daar nog een veel hardere noot aan te kraken hebben dan aan roken. Dat bleek ook wel toen ik, om mijn verhaal kracht bij te zetten, de borrel na mijn oratie alcoholvrij maakte.”

Jansen moet lachen als hij daaraan terugdenkt. “Er waren mensen die direct vertrokken naar de kroeg. En een alcoholvrije borrel leek mij ook verschrikkelijk”, zegt Jansen. “Maar het is toch schokkend om dat van jezelf te merken? Waarom zou je geen normaal gesprek kunnen voeren zonder alcohol?”

Hoogleraar Jeroen Jansen waarschuwt voor de gevolgen van alcoholgebruik.

Hoogleraar Jeroen Jansen waarschuwt voor de gevolgen van alcoholgebruik.© LUMC

Jansen benadrukt dat hij geen scherpslijper is. “Ik wil niet direct een drooglegging, geen alcoholverbod. Het is geen religie en ik ben geen dictator. Dat gaat bovendien ook helemaal niet lukken, dat konden we wel zien tijdens de Amerikaanse drooglegging in de jaren 20 van de vorige eeuw.”

Maar we moeten er wel anders over gaan denken, wil Jansen maar zeggen – in de samenleving, maar ook in het ziekenhuis en de universiteit. “Eind september werd bekend dat de Universiteit van Utrecht had besloten dat er voortaan pas vanaf 17.00 uur alcohol mag worden geschonken. Blijkbaar was het daarvoor prima om eerder alcohol te drinken? Op de Universiteit Leiden mag pas na 14.00 uur alcohol worden geschonken. Ik vind het ongelooflijk dat mensen die aan het werk zijn, alcohol drinken tijdens de lunch.”

Bron: RTL nieuws

Zorgwekkende toename’: aantal verkeersdoden door alcohol meer dan verdubbeld

Het aantal dodelijke slachtoffers door alcohol in het verkeer is in twee jaar tijd meer dan verdubbeld. In 2016 vielen er dertien doden bij ongelukken gerelateerd aan alcohol, vorig jaar waren dat er 36. Dat blijkt uit cijfers die de NOS bij de politie heeft opgevraagd.

Ook voor dit jaar ziet het er slecht uit. Tot en met september zijn er al 29 doden gevallen door alcoholgebruik in het verkeer. De stijging lijkt dus verder door te zetten, ook omdat in de winter relatief meer ongelukken gebeuren.

In het algemeen vinden steeds meer ongevallen plaats waarbij alcohol in het spel is. In 2016 ging het nog om 2379 ongevallen, vorig jaar waren het er 2731. De stijging is opvallend: volgens de politie was de tendens juist dat er minder alcohol in het verkeer was.

NOS

‘Zorgwekkend’

De politie noemt de toename van het aantal slachtoffers door alcohol in het verkeer zorgwekkend. “We moeten daar dieper induiken om te onderzoeken wat de precieze oorzaken zijn.”

Het zijn vooral willekeurige weggebruikers die slachtoffer worden van de ongevallen. Van de 93 dodelijke slachtoffers na 2016 ging het twee keer om de beschonken bestuurder zelf.

Volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) ligt het werkelijke aantal verkeersdoden door alcohol overigens nog hoger dan de cijfers van de politie laten zien. Dat komt doordat het alcoholpromillage van omgekomen verkeersdeelnemers vaak niet gemeten wordt, omdat zij niet meer juridisch vervolgd kunnen worden, aldus het SWOV.

Controles

Opvallend is dat er steeds minder vaak grote alcoholcontroles (‘fuikcontroles’) worden gehouden. Volgens de politie komt dat doordat die, door sociale media, vaak al heel snel bekend worden in de omgeving. Daarom voeren agenten nu vaker gerichte drank- en drugscontroles uit, bijvoorbeeld vanuit voertuigen die minder opvallen.

De politie erkent wel dat alcoholcontroles de laatste jaren minder prioriteit hebben gekregen: de aandacht ging vooral naar andere oorzaken van ongelukken, zoals afleiding door de smartphone.

Prioriteiten

Volgens oppositiepartij PvdA blijven grote fysieke alcoholcontroles “keihard nodig”. De partij betreurt het dat de politie er steeds meer taken bij heeft gekregen, waardoor er minder tijd overblijft voor dit soort controles.

Ook coalitiepartijen CDA en VVD vinden dat de politie meer prioriteit moet geven aan grote alcoholcontroles. Fuikcontroles helpen altijd, zegt CDA-Kamerlid De Pater-Postma. “De controles vormen een stukje preventie, maar ze laten ook zien waar de norm ligt. Handhaving, wijzen op die norm, is absoluut noodzakelijk.”

Alcoholslot

De VVD ziet het liefst een terugkeer van het alcoholslot, dat in 2016 definitief verdween vanwege technische en juridische bezwaren. “Er zitten misschien allerlei nadelen aan, maar dat interesseert me niet zo”, zegt Tweede Kamerlid Dijkstra. “Ik vind dat notoire drankrijders nooit meer achter het stuur mogen zitten. Dat gebeurt nu wel.”

Bron: Nos.nl

VERSLAVINGSPROBLEMEN ZIJN BIJ ALCOHOL VEEL GROTER DAN BIJ DRUGS

Om verslavingsproblemen te verminderen, zou er meer aandacht moeten komen voor het gebruik van alcohol. Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) stelt dat er nu vooral aandacht is op het gebruik van harddrugs, terwijl de grootste verslaving om alcohol gaat. Door daar breder op in te zetten, kan het aantal mensen met een alcoholverslaving mogelijk omlaag. Dit meldt Leeuwarder Courant.

Rob Otten, preventiefunctionaris bij VNN, ziet in ongeveer 80 procent van de verslavingen dat het gaat om alcohol. Terwijl dit eenvoudig en goedkoop verkrijgbaar is voor een groot deel van de mensen. “Drank is niet uit de cultuur weg te halen. Het zit erin gebakken.”

VERDOVENDE STOF IN DE HERSENEN

De gebruikers van harddrugs zouden eigenlijk naar verhouding maar een heel klein gedeelte omvatten. Zij gebruiken een veel kleinere en precieze dosis, wat bij alcohol niet het geval is. Alcohol leidt tot de aanmaak van een verdovende stof in de hersenen. Diezelfde stof zou ook de normen en waarden verdoven. Dit is volgens Otten een verklaring waarom alcohol in een sociale setting veel problemen zoals agressie kan veroorzaken. Agressie onder gebruikers van xtc is vele malen kleiner.

MINIMUMLEEFTIJD ALCOHOL OMHOOG

De preventiefunctionaris ziet een verschil in leeftijd waarop mensen alcohol gaan drinken en spreekt positief daarover. De leeftijd waarop een kind voor het eerst alcohol is gaan drinken, is verhoogd. Tien jaar geleden was dit op de leeftijd van 13 jaar al normaal. “Die zit nu nog niet op achttien, maar kinderen zijn wel ouder als ze beginnen.” Later beginnen met het drinken van alcohol leidt er toe dat iemand er vaak ook verstandiger mee om kan gaan. Ook worden ouders steeds strenger en heeft de overheid de minimum leeftijd voor alcohol verhoogd met de campagne NIX18.

Bron: Nationale Zorggids

Twaalf dronken meiden (14 tot 17) kotsen Arriva-bus onder op weg naar feest in Den Bosch

Twaalf meiden in de leeftijd van 14 tot 17 jaar hebben gisteravond goed ondervonden wat alcohol met je kan doen. De meiden waren op weg naar een feest in Den Bosch, maar omdat ze al zoveel gedronken hadden moesten sommigen overgeven terwijl ze in de bus zaten.

De politie kreeg een melding dat er een jonge meid de bus zou zijn uitgezet op het Vredesplein in Waalwijk. Zij zou dronken zijn. Toen agenten eenmaal ter plaatse kwamen, bleek het niet om één dronken tiener te gaan, maar om twaalf meiden in de leeftijd van 14 tot 17 jaar.

Alle twaalf dames waren dronken. Sommigen lagen zelfs languit op de grond. Een van de meiden moest worden nagekeken door ambulancepersoneel.

Bureau HALT

De ouders van de tieners werden gebeld. Zij kwamen hun kroost ophalen, terwijl Arriva zat met een vieze bus door het braaksel van sommigen. De meiden worden allemaal aangemeld bij bureau HALT, mogelijk moeten zij een paar uur bussen schoonmaken bij Arriva.

Bron: AD dagblad

Een gedeelte uit de Oratie Prof.dr. J.C. Jansen

( Rede uitgesproken door Prof.dr. J.C. Jansen op 18 oktober 2019 bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar met als leeropdracht Keel, Neus- en Oorheelkunde)

Preventie. Voorkomen is beter dan genezen

Toen ik nog niet precies wist wat ik wilde worden ging ik naar een voorlichtingsavond van Artsen zonder Grenzen. Daar ontdekte ik dat verbeteringen in de wereld niet komen door artsen die kapot geschoten mensen oplappen, maar door logistiek managers die vaccinatieprogramma’s uitvoeren of voor schoon drinkwater en elektriciteit zorgen. Ook bij Artsen zonder Grenzen is dat het allerbelangrijkste. Er zijn eigenlijk helemaal niet zoveel artsen nodig.

Daarna heb ik mij, nu bijna 30 jaar, gestort op de curatieve geneeskunde en heb ik weinig aan  preventieve geneeskunde gedaan. Maar nu ik uiteindelijk toch een beetje een soort logistiek manager geworden ben is het tijd om daar aandacht aan te besteden.

Toen ik de mogelijkheid kreeg om plannen te ontvouwen nam ik daar meteen in op dat wij als hoofd-halsoncologen, maar ook wij als LUMC, hoognodig een preventie- en behandelprogramma voor rokers moesten starten.  Terwijl ik dat idee verdedigde waren de cardioloog Douwe Atsma en de kinderlongarts Noor Rikkers al tot actie overgegaan en heeft het LUMC nu een actief programma tegen roken voor werknemers en patiënten. Nog nooit heb ik een doel zo snel en zonder inspanning bereikt.

Het betekent wel dat ik aandacht kan vragen voor ‘het nieuwe roken’. Welke slechte gewoonte zou daar het beste voor classificeren? Zitten wordt vaak genoemd, vaak in een adem met obesitas en ook met wat ik kort geleden las: een beroerde werkplek. Ook alles wat met CO2 uitstoot te maken heeft komt in aanmerking; van reizen tot vleeseten. Stikstof is daar de laatste maanden nog bij gekomen. Mijn stem gaat echter naar een vrij te verkrijgen harddrug.  Na mijn benoeming tot hoogleraar kreeg ik van de Raad van Bestuur van het LUMC, dit geestverruimend, maar verslavend middel opgestuurd in een mooi houten kistje.

Ik wil u graag de slechte eigenschappen van alcohol opnoemen maar waarschijnlijk bent u allemaal wel op de hoogte. Mijn dochter Pien, nu net 6 jaar,  wist mij onlangs in de supermarkt te vertellen dat alcohol slecht voor je is omdat je raar gaat doen en dan in het water kunt vallen en dat je dan naar de bodem zakt. En dat is nog maar het topje van de ijsberg. Voor mijn vakgebied is het natuurlijk belangrijk dat je er kanker van kunt krijgen maar het sociale probleem is denk ik toch nog wel het grootst. Het RIVM heeft becijferd dat de netto kosten van alcoholgebruik (dus na aftrek van accijnsinkomsten en besparing op pensioenen door vroegtijdige sterfte) circa 4 miljard euro per jaar bedragen. En hoewel het alcoholgebruik van jongeren in de laatste 10 jaar sterk gedaald is, wordt nog steeds door de helft van de 16 jarigen gedronken. Het is zorgbarend dat, misschien juist als gevolg van repressie, het meesmokkelen van alcohol, en dan vanwege het gunstige volume, liefst sterke drank, een soort sport onder jongeren is geworden. Ook werd ik erg verrast door een dit jaar in het Leidsch Dagblad gepubliceerd verslag van de El Cid week (de introductieweek voor eerstejaars studenten in Leiden) waarbij een deelnemer van dag tot dag verslag gaf van de locaties waar hij aan gratis bier kon komen, zonder ook maar iets van inhoudelijke informatie over de universiteit te geven. Waar alcohol een middel kan zijn om wat soepeler in de omgang te worden, lijkt het drinken nu meer een doel op zich te zijn. Dat dit onder studenten opgang vindt past dan wel weer bij het gegeven dat van de hoogopgeleide Nederlanders 70% meer drinkt dan het advies van de Gezondheidsraad aanbeveelt, terwijl nog niet de helft van de laagopgeleide Nederlanders hier aan voldoet. Daarom is het bijzonder dat in het eind vorig jaar gesloten Nationaal Preventieakkoord, ondanks het alcoholgebruik van Tweede Kamerleden, toch veel aandacht is voor het terugdringen van alcoholmisbruik.

Sommige Tweede Kamerleden zijn het helemaal met mij eens. In een persbericht na sluiten van het Preventieakkoord schreef de PVV: “ Nooit meer een kratje bier voor de halve prijs, nooit meer Wilde Wijn Dagen, geen biertje meer in de sportkantine als de jeugd speelt? Het slaat compleet door. Het is precies wat we al vreesden: alcohol wordt het nieuwe roken“.

In het Preventieakkoord, dat mede door onze universiteit is ondertekend, zijn geen afspraken gemaakt over het gebruik van alcohol in onderwijsgebouwen of in gezondheidszorginstellingen. De Universiteit van Utrecht heeft sinds 1 september de regel ingevoerd dat voor 17:00 ‘s middags geen alcohol geschonken wordt. Misschien niet bijzonder tactisch, omdat meteen de vraag rijst of er dan voor 17:00 veel gedronken werd, maar daar gaat het niet om. Het is tenminste een begin. Bij onze universiteit is de regel dat er voor 2 uur ‘s middags geen alcohol geschonken wordt. Tenminste niet als er studenten bij zijn!

Er was een tijd dat als een patiënt aan mij vroeg: “Hoe kan ik u bedanken?”, ik antwoordde met: “Ik drink geen bloemen.” Ik denk dat het goed denkbaar is dat wij over 10 jaar zeggen: “Weet je nog dat wij met de Kerstborrel, in het ziekenhuis gewoon alcohol dronken terwijl iedereen dat kon zien!” Het is aan ons, Ziekenhuis en Universiteit om het goede voorbeeld te geven. Dat dit niet gaat meevallen wil ik u vandaag nog laten merken. De borrel, die nu toch echt bijna begint, zal alleen uit alcoholvrije versnaperingen bestaan en ik durf te wedden dat dit voor velen van u een teleurstelling is. Sterker nog er zal een aantal mensen zijn dat met plezier een heupflacon sterke drank in zijn toga had mee gesmokkeld als hij of zij dit van tevoren had geweten! Dat is niet het gevolg van fysieke of geestelijke verslaving, maar het is een cultuurverschijnsel en om dat te veranderen is tijd en inzet nodig.

Bron:

Logo LUMC

Relatie tussen alcohol en dementie niet eenduidig.

Ouderen die onregelmatig veel alcohol drinken, ontwikkelen mogelijk sneller dementie dan ouderen die weinig drinken. Het effect van veel alcoholgebruik is sterker als er al sprake is van milde cognitieve stoornissen (MCI). Dit blijkt uit een Amerikaanse cohortstudie waarover Manja Koch e.a. schrijven in JAMA Network Open.

De onderzoekers analyseerden gegevens van meer dan drieduizend oudere Amerikanen (72 jaar of ouder) tussen 2000 en 2008. Bij aanvang woonden zij nog thuis. Zij vulden zelf vragenlijsten in waarin onder meer naar alcoholgebruik werd gevraagd. Tijdens een mediane follow-up van zes jaar werd bij 17 procent van de deelnemers dementie vastgesteld.

In vergelijking met mensen die weleens alcohol drinken, maar niet meer dan één eenheid per dag, vonden Koch e.a. geen significante toe- of afname van het risico op het krijgen van dementie tijdens follow-up bij hoger alcoholgebruik. Bij de ouderen zonder MCI bij aanvang lijkt het risico lager bij matig alcoholgebruik (één of minder eenheden per dag) dan bij meer alcohol. Bij de ouderen met MCI lijkt dat verband nog sterker. Hun MMSE-score nam significant meer af bij stevige drinkers. De associatie tussen alcoholgebruik en dementierisico hangt af van drie factoren: het cognitief functioneren bij aanvang (hoe slechter, hoe meer nadelig effect van alcohol), de hoeveelheid alcohol (gemiddeld twee of meer eenheden per dag is slechter dan één of twee per dag), en regelmaat (bingedrinken is slechter dan dagelijks regelmatig).

Overigens lijken ook de oudere geheelonthouders een hogere kans op het ontwikkelen van dementie te hebben, maar de auteurs wijzen er terecht op dat onder deze groep ook voormalige drinkers zitten. Wellicht zijn zij gestopt met drinken om gezondheidsredenen die ook hun kans op dementie beïnvloeden. Het zou dus niet terecht zijn om te concluderen dat matig drinken beter is dan helemaal niet drinken. Voor mensen met MCI – van wie maar liefst de helft aangeeft alcohol te drinken – zou het goed zijn om te weten dat alcohol de cognitieve achteruitgang kan versnellen. Aangezien bijna de helft van de mensen met MCI uit deze studie zei alcohol te drinken, valt hier mogelijk winst te behalen.

Bron: https://www.medischcontact.nl

Europeanen blijven meer alcohol drinken dan rest van wereldbevolking.

Het niveau van alcoholconsumptie in Europa is niet verlaagd, hoewel alle landen het Europees Plan ter Vermindering van het Schadelijk Gebruik van Alcohol 2012-2019 hebben ondertekend. Dat staat in een rapport dat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vandaag heeft vrijgegeven.

Gemiddeld drinken volwassenen (15-plussers) in de Europese Unie plus Noorwegen en Zwitserland (EU+) het equivalent van twee flessen wijn per week. Maar wanneer men de onthouders voor het leven en vroegere drinkers daarvan aftrekt, komt men aan meer dan drie flessen. Een niveau van alcoholconsumptie dat ernstige gevolgen voor de gezondheid kan hebben, waarschuwt de organisatie van de Verenigde Naties.

Ook zwaar episodisch drinken is een probleem, zegt het rapport. Niet minder dan 30,4 procent zegt bij één enkele gelegenheid in de laatste dertig dagen meer dan 60g pure alcohol te hebben ingenomen, wat staat voor vijf drankjes bij één gelegenheid. Dat patroon is vooral bij mannen te vinden, alsmede in de Baltische landen, Tsjechië en Luxemburg.

Nog volgens het rapport sterven in delen van het onderzochte gebied dagelijks tot 800 mensen tengevolge van door alcohol gesticht kwaad. Van alle alcoholgerelateerde sterfgevallen in de EU+ is 76,4 procent te wijten aan niet overdraagbare ziektes zoals levercirrose, kanker en cardiovasculaire aandoeningen. Zowat 18 procent heeft te maken met verwondingen die aan alcoholgebruik zijn toe te schrijven, zoals gewond raken bij verkeersongevallen, zelfdodingen en moorden.

De WHO berekende trouwens dat alcohol verantwoordelijk is voor 5,5 procent van alle sterfgevallen in het onderzochte gebied. Bij jonge volwassenen komt 1 op 4 om omwille van het gif.

Veel leed is te voorkomen door preventieve acties van de overheden, is ook de teneur van het rapport.